Home ActueelBlogs Vluchtelingen Griekenland: 'We willen gewoon leven'
Foto: Evelien van Roemburg

Vluchtelingen Griekenland: 'We willen gewoon leven'

4000 mensen dicht op elkaar gepropt in een kamp omringd met prikkeldraad. De helft is kind. Geen school, nauwelijks zorg. En dat hier: in Griekenland. Onze collega EVELIEN VAN ROEMBURG luistert naar de mensen in het kamp. 'Dit is ongehoord.'

Mag ik je Meryem aan je voorstellen? Ze is 13 jaar oud, eigenlijk een kind nog. Maar ze heeft meer meegemaakt dan ik of de meeste volwassenen van mijn leeftijd. 

Meryem vluchtte uit Afghanistan nadat haar vader was gedood door de Taliban. Na dit tragische voorval reisde ze met haar moeder en haar twee broers via Iran naar Turkije, waar ze een smokkelaar betaalden om per boot Griekenland te bereiken. Hier kwamen ze drie weken geleden aan. Nu zitten ze in Moria: een berucht asielzoekerscentrum op het Griekse eiland Lesbos.

Mensenrechtenschendingen

Moria is een zogenaamde ‘hotspot’, een centrum opgericht door de Griekse overheid met de hulp van de Europese Unie, met als doel om ‘de toeloop van asielzoekers te reguleren’.

In Moria worden hun vingerafdrukken afgenomen, krijgen ze een medische check en gaan ze door de juridische procedure. Maar deze procedures zijn zo gebrekkig dat ze inbreuk maken op de fundamentele rechten van de mensen die aankomen op de Griekse kusten.

Het systeem is erop ingericht om mensen zo snel mogelijk terug te sturen, in plaats van via een zorgvuldige manier te onderzoeken wie er behoefte en recht heeft op internationale bescherming. Niet alleen Oxfam vindt dit ongehoord. De Europese Rekenkamer heeft de hotspot aanpak veroordeeld.

Moria kamp Griekenland - vluchtelingen
Vluchtelingenkamp Moria: hekken met prikkeldraad.

Het is niet moeilijk om te zien waarom. Oxfam heeft heel beperkt toegang tot Moria, maar als ik met mijn Griekse collega’s rond het kamp loop zie ik niets anders dan prikkeldraad en hekwerk. Het is ook duidelijk dat het kamp overvol is: naast de containerwoningen zijn er, op elke beschikbare open plek, tenten neergezet waar tien tot twintig mensen in slapen en eten, zonder enige privacy.

Het kamp is ontworpen voor maximaal 1700 mensen, maar nu verblijven hier al meer dan 4000 mannen, vrouwen en kinderen.

Bang

Meryem en haar moeder vertellen ons dat ze bang zijn, vooral ’s avonds en ’s nachts, wanneer er gevechten uitbreken en ze lastig worden gevallen door vreemden. Er is ook een gebrek aan werkelijk alles in het kamp: geschikt voedsel, schone toiletten en douches, activiteiten om mensen bezig te houden.

Een vrolijkere plek

Het Bashira Vrouwencentrum is één van de weinige plekken op het eiland waar Meryem en haar moeder terecht kunnen. Dit toevluchtsoord voor vrouwen is opgericht door het harde werk van professionals en vrijwilligers, en met de hulp van Oxfam.

Het centrum, dat in vrolijke kleuren is geschilderd en sinaasappelbomen op de binnenplaats heeft, biedt de mogelijkheid om te douchen, vrouwen kunnen er naaien, er zijn maatschappelijke werkers, ze kunnen er studeren.

Teveel mensen

'Er zijn teveel mensen in het kamp', zegt Meryem. 'Sommige mannen komen soms naar onze tent en maken dan onze spullen kapot; het is erg intimiderend. We komen naar Bashira om even op een veilige plek te zijn.'

Met een nieuw project in het Bashira Centrum helpen we vrouwen hun eigen veiligheid en die van anderen te vergroten. Het project ondersteunt vrouwen in het verspreiden van kennis over hun rechten aan andere vrouwen. En het helpt hen hun stem te laten horen zodat ze invloed kunnen uitoefenen op beslissingen die hen aangaan.

Moria Kamp Griekenland - vluchtelingen vrouwenopvang
Het Bashira Vrouwencentrum is een veilige plek voor vrouwen in het kamp.

De droom van Meryem

Als ik aan Meryem vraag wat ze nu het liefst zou willen, antwoordt ze zonder te hoeven nadenken. Ze wil weer naar school, zodat ze haar droom om dokter te worden kan laten uitkomen.

Meer dan de helft van de mensen in Moria is kind, maar helaas krijgt geen van hen onderwijs. Het is één van de vele grote manco’s in het systeem. Een ander manco is het gebrek aan medische toezichthouders, waardoor mensen in een kwetsbare positie nu tussen wal en schip geraken.

Alleen met een zichtbare handicap worden mensen nu doorgestuurd naar het Griekse vasteland, waar meer hulp aanwezig is. Maar mensen met een ernstig trauma, slachtoffers van seksueel geweld, mensen die een niet zo evidente maar toch ernstige ziekte hebben: zij moeten in Moria blijven. Maandenlang, zonder de noodzakelijke hulp.

'Ongelofelijk dat dit gebeurt in Europa'

Het is ongelooflijk dat dit gebeurt in onze Europese Unie. En ook dat de Europese Commissie recent heeft voorgesteld Moria een blauwdruk te maken voor andere hotspots. Wat echt nodig is, is een asielprocedure die de rechten van asielzoekers beschermt; die mensen op een humane manier behandelt; die ervoor zorgt dat kinderen onderwijs krijgen en er medische hulp is voor diegenen die het nodig hebben.

Zodat kinderen als Meryem weer naar school kunnen om dokter te worden, of leraar, of techneut. Zodat ze een toekomst hebben. 'We willen gewoon leven', zegt Meryem. Haar moeder knikt instemmend.

Evelien van Roemburg
Foto: Evelien van Roemburg

Over de auteur

Evelien van Roemburg werkt als hoofd vluchtelingenbeleid bij Oxfam Novib. Ze is expert op het gebied van mensenrechten en reist regelmatig naar gebieden waar die onder druk staan. 

 

We gebruiken cookies. Dit doen we om je gepersonaliseerde content en aanbiedingen te tonen, delen via social media mogelijk te maken en om bezoekgedrag te analyseren.