Naar hoofdinhoud

De ongemakkelijke gevolgen van klimaatverandering

Is het klimaatakkoord van Parijs ambitieus genoeg? Nee, concludeerde het klimaatpanel van de Verenigde Naties. De boodschap: we moeten niet streven naar 2 graden, maar naar maximaal 1,5 graden opwarming. Anders zijn de gevolgen rampzalig. Vooral voor kwetsbare landen.

Weerbaar tegen de gevolgen van klimaatverandering14 november 2018
De ongemakkelijke gevolgen van klimaatverandering

Gortdroge akkers, smeltende ijskappen en overstroomde dorpen en steden. De laatste jaren laat het veranderende klimaat zich steeds vaker en nietsontziend gelden. En de armste landen vangen de hardste klappen op. Want vooral in die landen doet extreem weer oogsten mislukken, met honger en armoede tot gevolg. Dat klimaatverandering zelfs mensenlevens eist, blijkt na de zoveelste natuurramp.

Eensgezinde ambitie

De klimaatverandering zelf valt niet meer terug te draaien. Maar verdere opwarming van de aarde kan nog wél worden ingeperkt. Wereldwijd staat landen dan ook twee dingen te doen: de uitstoot van broeikasgassen drastisch terugdringen én zich wapenen tegen de onvermijdelijke veranderingen.

En dat spraken 195 landen dan ook eensgezind af, in 2015 op de klimaattop in Parijs. In de Franse hoofdstad zetten zij de stevige ambitie neer om wereldwijd onder de 2 graden opwarming te blijven. En daar bleef het niet bij. De rijke landen beloofden structurele financiële steun aan ontwikkelingslanden. Zodat ook zij de klimaatdoelstellingen kunnen halen en de negatieve gevolgen van klimaatverandering het hoofd kunnen bieden. De afspraak: vanaf 2020 moet hiervoor 100 miljard dollar per jaar beschikbaar zijn.

Jeffrey tubi zimbabwe farmer field schools

Er is geen irrigatie hier. We moeten het hebben van de regen. Maar niemand weet wanneer die komt.

Het Parijs-akkoord was historisch en hoopgevend. Maar het was niet ambitieus genoeg, blijkt nu uit het recent verschenen rapport van het VN-klimaatpanel (zie kader). De maximale opwarming moet worden bijgesteld, tot maximaal 1,5 graden Celsius. Meer opwarming leidt onherroepelijk tot nog grotere humanitaire en economische rampen.

En hoe zit het dan met de financiële steun aan kwetsbare landen? Daartoe lijkt vooralsnog weinig bereidheid. Bertram Zagema, beleidsadviseur van Oxfam Novib, wijst erop dat veel rijke landen de afspraken slecht nakomen. 'Uit rapportages blijkt bijvoorbeeld dat leningen aan Afrikaanse, Aziatische of Zuid-Amerikaanse landen regelmatig worden meegeteld als gift. Dat klopt natuurlijk niet. Regeringen moeten zich aan hun beloftes houden', zegt hij. Als lobbyist slaat hij geen internationale klimaatbijeenkomst over om onderhandelaars daarvan te doordringen. 'De landen die zich aan het klimaatverdrag hebben verbonden, komen regelmatig samen om de voortgang en eventuele aanpassingen te bespreken. In de wandelgangen probeer ik de regeringsvertegenwoordigers van de noodzaak te doordringen hun financiële afspraken na te komen.'

Weerbaar tegen het weer

We staan wereldwijd voor een gigantische uitdaging, willen we het broeikaseffect tot 1,5 graden Celsius beperken. Maar het kán, wil Bertram graag benadrukken. 'Maar dan moeten overheden nu wel in actie komen.' Tegelijkertijd is het belangrijk dat mensen leren omgaan met de onvermijdelijke gevolgen van klimaatverandering. 'Daarin ziet Oxfam Novib een belangrijke taak voor zichzelf weggelegd. Een strijd tegen ongelijkheid is óók een strijd tegen de gevolgen van extreem weer. Zoals droogte, hitte, regenval en de stijgende zeespiegel.'

Daarom leren boeren op onze landbouwscholen hoe ze zaden kunnen kweken die beter bestand zijn tegen de gevolgen van klimaatverandering. Ook leren ze over biodiversiteit. Bertram: 'Stel dat het in een regio te droog wordt om nog mais te verbouwen. Dan moet een boer op een goed moment zijn knopen tellen en overstappen op een gewas dat wel goed gedijt in het veranderde klimaat.'

Peru boeren andes farmer field schools technician oscar

Ik maak me grote zorgen dat we onze aardappels steeds hoger in de bergen moeten zaaien. We werken al op 4000 meter hoogte. De volgende stap is de hemel.

Uiteindelijk komt langdurige verbetering vooral vanuit lokale gemeenschappen zelf, stelt Bertram. 'Dat stimuleren wij, door bewoners, overheden en organisaties aan elkaar te verbinden.' Als voorbeeld noemt Bertram de Pakistaanse kustregio, die kampt met erosie van de kust, afname van de visstand en verzilting van de landbouwgrond. Oorzaak: de stijgende zeespiegel in combinatie met de afnemende zoetwaterstroom van de Indus-rivier, en illegale kap van mangrovebossen. 'Wij brachten lokale gemeenschappen bij elkaar die gezamenlijk een risico-inschatting en lokale plannen van aanpak maakten. Samen lobbyen ze nu op provinciaal én landelijk niveau voor geld om hun plannen uit te voeren. En wij lobbyen ervoor dat de Pakistaanse overheid voor dat geld bij internationale fondsen terechtkan.'

Net als in Pakistan werken wij ook in andere landen samen met partners aan zulke plannen. Altijd met hetzelfde doel: dat zelfs de armste gemeenschappen zich uiteindelijk zelfstandig kunnen redden in een veranderende wereld.

Verder lezen over het klimaat

Bekijk alles

NGO’s horen geen enkele nieuwe maatregel richting Israël van kabinet-Jetten

De directeuren van Oxfam Novib, PAX, Save the Children, Amnesty International en Artsen zonder Grenzen spraken vandaag met premier Jetten over het uitblijven van concrete kabinetsmaatregelen tegen Israël. Als één front vroegen zij de premier waarom actie uitblijft, terwijl Israël het internationaal recht schendt, genocide pleegt op Palestijnen, hen onderwerpt aan een apartheidssysteem en hulporganisaties tegenwerkt. Dit kan en mag niet langer doorgaan, stellen de NGO’s: kabinet-Jetten moet binnen 30 dagen de druk op Israël opvoeren.

21 mei 2026
April 2026 - kaarten aan politici, klimaatverandering, Santa Marta conferentie

Eindelijk goed klimaatnieuws: een eerste stap naar een wereld zonder fossiele brandstoffen

Na jaren van moeizame onderhandelingen en uitstel lijkt er eindelijk beweging te komen in het meest gevoelige punt van het wereldwijde klimaatdebat: het uitfaseren van fossiele brandstoffen. Tijdens een internationale conferentie in Santa Marta, Colombia namen tientallen landen een eerste, gezamenlijke stap richting een eerlijke energietransitie. Nog voorzichtig en deels vrijblijvend, maar vooral ook hoopgevend: fossiel staat eindelijk expliciet op de agenda.

Klimaatrechtvaardigheid18 mei 2026

Reactie Oxfam Novib op de uitkomst van de Santa Marta-conferentie over uitfaseren van fossiele brandstoffen

Hilde Stroot, Klimaatexpert Oxfam Novib vanuit Santa Marta: "Het feit dat meer dan 50 landen hier de afgelopen dagen samen kwamen om gezamenlijk te bespreken hoe fossiele brandstoffen moeten worden uitgefaseerd is een historische en hoopvolle doorbraak. Deze klimaattop toonde aan dat er geen gebrek is aan concrete oplossingen voor een rechtvaardige transitie en liet de cruciale rol van het maatschappelijk middenveld zien in het aandragen van deze oplossingen. Wel is het teleurstellend dat rijke landen enkel de enorme barrière erkennen waar veel landen in het Globale Zuiden mee kampen, namelijk gebrek aan financiële middelen om de transitie te bekostigen, zonder zich concreet te committeren aan daadwerkelijke oplossingen."

Samen strijden voor een eerlijk klimaatbeleid30 april 2026

Verwachte winst oliesector in 2026 bijna $3000 per seconde terwijl energierekening stijgt

Zes van de grootste fossiele brandstofbedrijven maken naar verwachting $ 2.967 per seconde winst in 2026. Dit is een stijging van bijna $ 37 miljoen per dag ten opzichte van de winst in 2025 van Chevron, Shell, BP, ConocoPhillips, Exxon en TotalEnergies. De totale, verwachte winst uit fossiele brandstoffen in 2026 bedraagt ​​$93 miljard: genoeg om bijna 50 miljoen mensen in Afrika van zonne-energie te voorzien. Dit blijkt uit nieuw onderzoek van Oxfam Novib dat vandaag, tijdens de eerste wereldwijde internationale conferentie over de uitfasering van fossiele brandstoffen, wordt gepubliceerd. Deze conferentie is afgelopen vrijdag in Santa Marta, Colombia, van start gegaan en loopt tot en met 29 april. Nederland en Colombia zijn de initiatiefnemers van de conferentie.

Klimaatrechtvaardigheid27 april 2026

Uitkomsten Europees opinieonderzoek: burgers wijzen patenten op zaden massaal af

De boodschap van burgers is ondubbelzinnig. Uit een representatief opinieonderzoek, uitgevoerd door onderzoeksbureau Civey in opdracht van Oxfam Novib en de coalitie No Patents on Seeds!, blijkt dat driekwart van de Nederlanders vindt dat planten en andere levende organismen niet gepatenteerd mogen worden. Ook in andere Europese landen spreken burgers zich duidelijk uit. Daarnaast vindt 84% van de Nederlanders dat diversiteit in zaden en plantveredeling essentieel is voor onze landbouw en voedselvoorziening.

Eerlijke Economie14 april 2026