De anti-genderbeweging groeit – maar het tegengeluid groeit harder

Anti-gendergroepen claimen, kort gezegd, dat ze staan voor “traditionele familiewaarden”. Dat is codetaal voor: terug naar de genderpatronen van voor 1950 en weg met LHBTQIA+-rechten. Weg met rechten van transmensen, het abortusrecht, het universele huwelijk en seksuele voorlichting op scholen. 

En de anti-genderbeweging groeit, mede dankzij de gigantische geldmolen die erachter zit. Het afbreken van vrouwen- en queerrechten is een miljoenenindustrie. Tussen 2019 en 2023 ontvingen antigenderclubs wereldwijd maar liefst 1 miljard euro aan financiering. Geld dat ze gebruiken om de publieke opinie te beïnvloeden via sociale media en politieke lobby te voeren. Dit doen ze ook in Nederland, dat in de top-5 staat van landen waar het meest wordt uitgegeven aan anti-genderlobby (achter Hongarije, Frankrijk, Polen en Spanje). 4 organisaties ontvingen hier 20 miljoen euro voor hun antigenderwerk (ECPM, Stichting CivitaChristiana, VBOK en Schreeuw om leven). De geldschieters? Rijke zakenmannen, autocratische wereldleiders, Big Tech, (extreemrechtse) politici en religieuze instellingen, die op deze manier hun anti-genderagenda aan ons opdringen. 

En terwijl voor anti-genderpartijen de geldkraan steeds wijder open staat, krijgen feministische en LHBTQIA+-organisaties en collectieven steeds minder geld door bezuinigingen en worden in sommige landen zelfsdoor de overheid actief tegengewerkt. Met alle gevolgen van dien. 

• In Hongarije was tot voor kort Pride verboden en mocht je niet met minderjarigen over homoseksualiteit praten, bijvoorbeeld op scholen.
• In Groot-Brittannië zijn transvrouwen volgens de wet geen vrouwen.
• In Italië mogen koppels van hetzelfde geslacht niet trouwen of adopteren.
• In de VS staan gender, vrouw en LHBTQIA+ op de lijst met verboden woorden voor wetenschappelijke publicaties en overheidsprogramma’s.
• In Nederland kreeg de anti-genderbeweging het via hun campagne ‘gender-twijfel’ voor elkaar om in 2025 het wetsvoorstel te laten intrekken dat geslachtsregistratie aanpassen makkelijker moest maken – een belangrijke wens voor trans en non-binaire personen. 

Anti-gender en anti-rechtenclubs werken in steeds grotere mate internationaal samen, met hetzelfde doel: hun macht en rijkdommen vergroten. Hun handboek is simpel: je stookt haat en onvrede over specifieke kwetsbare groepen op, zoals LHBTIQA+-personen of migranten. Je zet groepen tegen elkaar op (bijvoorbeeld mannen tegen vrouwen) zodat ze elkaar de schuld geven van ongelijkheid die voortkomt uit structurele oneerlijke systemen, zoals het kapitalisme. Machtige (tech-)bedrijven en onderdrukkende leiders profiteren vervolgens van deze haat. Techbedrijven maken meer winst uit het stimuleren van haat op hun platforms, blijkt uit vele onderzoeken. Autoritaire leiders gebruiken haat en verdeeldheid om zo lang mogelijk aan de macht te blijven. Deze systemen zorgen ervoor dat we verdeeld blijven, dat we de échte oorzaken van ongelijkheid niet zien en hier dus niet samen tegen kunnen opstaan. 

Grote sociale media-platforms, in handen van buitenlandse, rijke mannen, verspreiden op gigantische schaal anti-LHBTQIA+-content via verslavende algoritmes. Het is simpel: meer haat en onrust op hun platforms zorgt voor meer interactie (denk aan likes, reacties, delen), wat weer zorgt voor meer winst. Influencers zoals Andrew Tate, die giftige denkbeelden en leugens rondslingert over vrouwen, LHBTQIA+-personen en mannelijkheid, krijgen zo ruim baan online en hebben miljoenen jonge volgers, voor het overgrote deel jongens en mannen. Onder het mom van “traditionele rolpatronen” wordt geweld tegen vrouwen en LHTBQIA+personen genormaliseerd.  

Het gevolg is een nieuwe generatie die veel conservatiever is gaan denken over gendergelijkheid dan de vorige twee generaties, en een die opgroeit met ongezonde denkbeelden over mannelijkheid. 

Maar hoe hopeloos dit ook allemaal klinkt, het is belangrijk om hoopvol te blijven. Want als we de hoop verliezen en geen tegengeluid meer bieden, geven we de anti-genderbeweging en hun gevaarlijke boodschap nog meer ruimte.  

En er is reden om hoopvol te zijn. Als we kijken naar de wereldwijde cijfers, zien we ook veel vooruitgang. Vooruitgang die geboekt is door dappere activisten en organisaties die, ondanks de dreigingen, strijden voor een gelijke wereld waar iedereen zichzelf kan zijn. En dat geeft resultaat, zeker op langere termijn. Vooruitgang die laat zien dat de strijd voor gelijkheid springlevend is en echt het verschil maakt. 

We raken niet zomaar kwijt wat we gewonnen hebben, maar we moeten scherp blijven en niet stil blijven zitten – ook in Nederland niet. Nederland staat op 13 in de Europese Rainbow index, een jaarlijkse ranglijst die 49 Europese landen beoordeelt op basis van hun wetgeving en beleid rondom LHBTI-rechten. Kan slechter, maar we gaan al jaren niet meer vooruit. Nederland moet meer doen om de anti-genderbeweging tegen te werken en de financieringsstromen, ook via Europa, te stoppen. De overheid moet meer geld uittrekken voor organisaties en activisten die elke dag opstaan voor gelijkheid.  

Maar ondersteuning vanuit de overheid alleen is niet genoeg. Ook wij, als bezorgde burgers en organisaties, moeten laten zien dat we de hoop niet opgeven en blijven opstaan voor gelijkheid. Als Oxfam Novib organiseren we demonstraties, campagnes én voeren we gesprekken achter de schermen vóór gendergelijkheid en LHBTIQA+-rechten. In Nederland en wereldwijd. Strijd jij mee?  

• Doe mee met de Pride Walk in Amsterdam, Pride Week in Rotterdam of een andere Pride-activiteit in jouw regio;
• Zet je hoop om in actie en sluit je aan bij onze beweging voor gelijkheid;
• Blijf op de hoogte van ons werk en onze acties; schrijf je in voor de nieuwsbrief.