Naar hoofdinhoud

Migratie en opvang van vluchtelingen

Wij strijden voor de rechten van migranten en mensen op de vlucht. Mensen die al kwetsbaar zijn, omdat ze oorlog ontvluchten, vervolgd worden, of in uitzichtloze armoede leven. Mensen die op hun vluchtroute vaak ook nog te maken krijgen met mensenrechtenschendingen. En bij aankomst onwaardig of onmenselijk worden behandeld. Wij maken ons hard voor een rechtvaardig migratie- en asielbeleid.

Migranten lopen met hun spullen langs een gebouw

Het probleem: potdichte grenzen, geweld en mensenrechtenschendingen

Het Nederlandse en Europese migratiebeleid is erop gericht mensen buiten te houden. Het wordt migranten, asielzoekers en mensen op de vlucht bijna onmogelijk gemaakt om de Europese grenzen over te steken. Europa sluit deals met landen als Egypte, Tunesië, of Mauritanië om migranten daar te houden. In die landen worden migranten vervolgd, opgesloten en soms naar de woestijn gedeporteerd. Als het mensen toch lukt om Europa binnen te komen, worden ze maandenlang opgesloten, wachtend op een asielaanvraag. Hun mensenrechten worden geschonden. Aan de grenzen krijgen ze te maken met geweld, of ze worden letterlijk teruggeduwd op zee – zogenaamde pushbacks. 

Dat geldt zowel voor vluchtelingen als voor migranten die hier willen komen werken. Mensen op de vlucht willen asiel, arbeidsmigranten niet. Maar voor het migratiebeleid zijn alle mensen van buiten Europa hetzelfde.

Wist je dat...

176 landen

kun je bereizen met je Nederlandse paspoort. Iemand uit Syrië kan maar naar 39 landen, meestal alleen met visum.

4%

van de asielaanvragen in Europa gaat naar Nederland. Anders dan veel mensen denken, vangt Nederland dus niét de meeste asielzoekers op in Europa.

10%

van alle migratie naar Nederland (en Europa) is asielzoeker. Het percentage mensen dat voor werk of studie van buiten Europa komt is zo'n 40%.

De oorzaak: ongelijkheid die we zelf hebben gecreëerd 

Migratie is niets nieuws, het bestaat al eeuwenlang. Zo trokken in de 19de eeuw Europeanen massaal naar de Verenigde Staten, waar zich in nog geen halve eeuw 60 miljoen mensen vestigden. Omdat in de VS werk en mogelijkheden waren, die in Europa niet bestonden. Om diezelfde redenen trekken mensen nu van Zuid naar Noord-Amerika; tussen Aziatische landen; van Afrikaanse landen naar Arabische landen en... naar Europa. Omdat Europa rijker is dan veel Afrikaanse landen. Die rijke economie zorgt voor veel werk, en dus voor immigratie. De economie in Nederland en Europa bestaat dankzij migranten: zij werken in de landbouw, logistiek, horeca, dienstverlening en transport. 

Dat Europa rijk is, komt voor een belangrijk deel door ons koloniale verleden, waarbij we andere landen uitbuitten voor ons eigen gewin. En doordat Europese landen bewust ongelijkheid met Afrika in stand houden. Die ongelijkheid leidt onder meer tot gewapende conflicten, waardoor veel mensen moeten vluchten. Europese landen zijn verplicht om mensen op de vlucht op te vangen als ze daar recht op hebben: dat staat in het Vluchtelingenverdrag. Maar door dat zo moeilijk en gevaarlijk mogelijk te maken, schuift Europa die verantwoordelijkheid en internationale solidariteit van zich af.    

De oplossing: verplaatsen is een mensenrecht

Oxfam vindt dat mensen het recht hebben zich te verplaatsen: het is een mensenrecht. Dat kan voor werk zijn, om vervolging te voorkomen, om bij familie te zijn, te trouwen, te studeren. Migratie – we noemen het ook wel human mobility – moet gebaseerd zijn op gelijkwaardigheid. Nu is human mobility vaak alleen het recht van Westerse mensen – kijk maar het paspoortprivilege in de ‘Wist je dats’ hierboven – en zijn anti-migratiemaatregelen gebaseerd op racisme en een koloniaal perspectief. Oxfam strijdt daartegen: iedereen moet overal welkom zijn. Daar wordt uiteindelijk iedereen beter van.  

Wat is het verschil tussen een vluchteling, asielzoeker en migrant?

Een vluchteling is noodgedwongen het land van herkomst ontvlucht voor oorlog, geweld of vervolging, bijvoorbeeld vanwege godsdienst, politieke overtuiging of seksualiteit. Met een vluchtelingenstatus ben je beschermd door internationale verdragen en heb je in Nederland de mogelijkheid om permanent burger te worden. Bron: Stichting Vluchteling.

Een asielzoeker is iemand op de vlucht die bescherming zoekt, maar van wie nog niet is vastgesteld dat ze een vluchtelingenstatus kunnen krijgen – dat moeten ze nog bewijzen in het land van aankomst waar ze bescherming aanvragen. Er wordt soms gesproken van “illegale” migranten, maar een grens oversteken om asiel aan te vragen is niet illegaal, en wie dat doet heeft recht op een asielprocedure. In Nederland beslist de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) of een asielzoeker een vluchtelingenstatus krijgt (waarna zij ook wel ‘statushouders’ worden genoemd). Bron: Stichting Vluchteling.

Onder migratie vallen alle mensen die verhuizen over landsgrenzen heen. Bijvoorbeeld voor werk, een opleiding, de liefde of betere kansen en mogelijkheden. De meeste migratie verloopt via de reguliere routes, met visa en reisdocumenten. Bron: Stichting Vluchteling.

Hoe strijdt Oxfam voor migranten en mensen op de vlucht?

Migranten beschermen

We ondersteunen en versterken organisaties in Nederland en Europa die migranten beschermen, voor hen opkomen en hun rechten verdedigen.

Beleid beïnvloeden

We overtuigen Europese en Nederlandse politici en beleidsmakers om eerlijk beleid toe te passen, in plaats van de strenge en vaak racistische aanpak van nu.

Hulp aan vluchtelingen

We zorgen voor schoon drinkwater, hygiëne en sanitaire voorzieningen in vluchtelingenkampen wereldwijd (zoals in Afrika en in Arabische landen).

Strijden voor rechten

We strijden voor de belangen en de rechten van migranten door hun stemmen te versterken. In onze campagnes op straat, in het nieuws, op sociale media en waar dan ook, altijd en onvermoeibaar.

Sudanese vluchtelingen naar zuid sudan
In één jaar zijn ruim 500.000 Sudanezen hier de grens over gestoken, naar Zuid-Sudan. In de praktijk vluchten de meeste mensen naar buurlanden. Foto: ANP

Ook interessant

Een Grieks marineschip onderschept een rubberboot.

Historische uitspraak: Griekenland veroordeeld voor terugsturen van asielzoeker

De Griekse overheid is veroordeeld voor zogenaamde pushbacks door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM). Een historische uitspraak, omdat voor het eerst is bewezen dat een asielzoeker illegaal op een rubberboot is teruggestuurd terwijl ze asiel probeerde aan te vragen in Griekenland. Deze uitspraak betekent een keerpunt in de aanpak van pushbacks aan de Europese grenzen: het laat de systematische schending van fundamentele mensenrechten door staten zien, én onderstreept de dringende noodzaak om een einde te maken aan deze illegale praktijken op Europees niveau. Blog door Jeroen Corduwener, migratie-expert Oxfam Novib.

Gemaskerde soldaten achter een muur van prikkeldraad.

Gewelddadige pushbacks, een no-go zone en agressie: de driedubbele dreiging voor vluchtelingen aan de Pools-Belarussische grens

In de bijna ondoordringbare bossen op de grens van Polen en Belarus worden mensen die de oorlog ontvluchten hardhandig aangepakt. Veel van hen worden teruggedreven naar Belarus en humanitaire hulp wordt hen onthouden, omdat hulporganisaties worden geweerd uit door de Poolse overheid bepaalde no-go zones. Hoog tijd dat er een einde komt aan deze gewelddadige praktijken. Blog door Dominika Ożyńska van de Poolse organisatie Egala, waarmee Oxfam in Polen samenwerkt.

Ter apel vluchtelingen

3 fabels over Ter Apel (hint: er is géén asielcrisis)

Het lijkt een trieste (zomer)traditie te worden in ons land: een overvol Ter Apel. We kennen allemaal de beelden van gevluchte mensen die op het gras moesten slapen, in de regen. Is dit onvermijdelijk, omdat er simpelweg te veel mensen naar Nederland komen? Toch niet. Drie fabels over Ter Apel ontkracht.

Vluchtelingen aan de grens, onderweg met hun spullen, samen met een Oxfam-medewerker vanaf de rug gezien.

Vluchtelingenverhalen vanaf de grens met Oekraïne: ‘Mijn kinderen zijn nog steeds bang’

Foto van restauranthouder Fahad met de tekst 'Wat betekent vrede voor jou?'

World Peace Day: Wat betekent vrede voor jou?

In 2021 waren er wereldwijd bijna 90 miljoen mensen op de vlucht, dit cijfer was nog nooit zo hoog. Veiligheid opzoeken is een mensenrecht, ongeacht waar je vandaan komt of voor welk gevaar je vlucht. Op World Peace Day, 21 september, spraken we 5 mensen die zijn gevlucht naar Nederland.

Foto van asielzoekers achter een hekwerk die hulpmiddelen uitgedeeld krijgen.

14 noodhulp-, mensenrechten-, vredesorganisaties en kerken willen een humaan asielbeleid

Ter Apel is ons eigen Moria. Vluchtelingen zijn de dupe van een falend ad-hoc beleid. Honderden kwetsbare asielzoekers, waaronder jongeren en kinderen, slapen zonder een dak boven hun hoofd in Ter Apel. De chaos wordt met de dag groter. Sinds gisteren verleent Artsen zonder Grenzen medische noodhulp in Ter Apel omdat de Nederlandse overheid het laat afweten.

Foto van kleding die aan de grens is verzameld voor Oekraïense vluchtelingen.

Zo ondersteunen wij Oekraïense vluchtelingen

Wat heb je nodig als je ontdaan, moe en met alles wat je kunt dragen je land hebt moeten verlaten op de vlucht voor een conflict? Samen met lokale partners vangt Oxfam Oekraïense vluchtelingen op aan de grens met Polen, Roemenië en Moldavië. Humanitair projectleider Marieke van Dijk bezocht Roemenië en vertelt hoe we hen daar ondersteunen. ‘We richten ons vooral op de meest kwetsbare en gemarginaliseerde groepen.’

Foto van vluchtelingenkamp Cox's Bazar in Bangladesh.

Corona: miljoenen mensen op de vlucht dreigen slachtoffer te worden

Anderhalve meter afstand houden, regelmatig de handen wassen: het zijn simpele dingen die je zelf kunt doen om de voorspreiding van corona te voorkomen. Maar voor veel mensen op de vlucht zijn zulke vanzelfsprekendheden onmogelijk. De kampen waar ze verblijven zijn overvol, er zijn onvoldoende sanitaire voorzieningen. Wij maken ons grote zorgen over hun situatie.

Moria kamp Lesbos Griekenland

Doden in vluchtelingenkamp Moria op Lesbos direct gevolg van Turkije-deal

‘Kwestie van tijd voordat zich een nieuw drama voltrekt’ Bij een brand in vluchtelingenkamp Moria op Lesbos dit weekend zijn een vrouw en een baby omgekomen. Het is de tweede keer in een week tijd dat er een kind overleed in kamp Moria. Eerder kwam een 5-jarig kind uit Moria om, nadat hij was overreden door een vrachtwagen.

Vlag van de EU met prikkeldraad tussen de sterren en de tekst 'Er is verschil tussen opvangen in de regio en opsluiten in de regio'.

20 maatschappelijke organisaties slaan handen ineen.

'Wij vragen de regering om een humaan asielbeleid'

Een groep vluchtelingen in poncho's.

Griekse rechter: asielzoekers vasthouden op eilanden mag niet

Vluchtelingen vasthouden op de Griekse eilanden? Dat mag niet, zo oordeelde de hoogste Griekse bestuursrechter vorige week. Een belangrijke stap in onze strijd tegen de onmenselijke behandeling van duizenden asielzoekers.

Amal lesbos moria

Jij kunt mijn lot veranderen

Door Amal, Moria hotspot, Lesbos, Griekenland