Dit is de speech die onze directeur Michiel Servaes gaf voorafgaand aan de Stille Tocht naar de Nationale Herdenking op de Dam.
De meest complexe herdenking ooit, zo is vandaag genoemd. Door de samenloop van heden en verleden. Het complexe, dat zie ik. Ook ik heb een reservering moeten maken voor de Dam. Bizar dat het nodig is.
Maar die relatie tussen heden en verleden, die is voor mij juist heel logisch. Heel persoonlijk ook.
Ik ben de kleinzoon van een joodse grootvader die als enige van zijn familie de oorlog overleefde.
Ik ben de zoon van een joodse moeder die tijdens de oorlog is geboren.
En ja, ik ben ook iemand die zich zorgen maakt over nu. Over Nederland en de wereld.
Het zit allemaal in me. Ik kan dat onmogelijk scheiden.
--
Mijn opa was Max de la Parra. Hij groeide op hier in de stad. Samen met zijn ouders en twee broers. Zijn ouderlijk huis aan de Sarphatistraat. Later de Plantage Kerklaan. Als ik door zijn buurt loop, voelt het verleden nooit ver weg.
Toen ons land werd bezet, veranderde het leven voor Max en zijn broers. Geleidelijk. Stap voor stap.
Eerst werden sommige plekken verboden voor Joden. Daarna mochten ze als arts – dat waren ze alle drie – alleen nog maar Joodse patiënten helpen. Toen kwam de Jodenster.
Hoe onwerkelijk moet dat zijn geweest? Hoe moeilijk te lezen hoe gevaarlijk het zou worden. Wij weten nu hoe het afliep. Zij zaten er middenin en zagen het veranderen. Geleidelijk.
Ik weet niet waarom Max besloot om onder te duiken. En ik weet niet waarom zijn broers en ouders dat niet deden. Waarom ze wachtten. Tot het te laat was.
Zeven De la Parra’s op het Namenmonument. De oudste 66, de jongste 6.
--
Mijn moeder is Nora de la Parra. Ze werd in 1941 geboren. Toen Max en zijn vrouw Ans besloten om onder te duiken, moesten zij het moeilijkste besluit nemen. Want onderduiken met zo’n kleintje was te gevaarlijk, dat ging gewoon niet.
Toen iemand met Nora op zijn arm op de stoep stond, zei het gezin Van der Laan: kom maar bij ons. Ze zorgden voor haar. Ze gaven haar een andere naam. Nora wist zelf niet hoe ze eigenlijk heette. Dat leerde ze na de oorlog pas weer.
Zouden de Van der Laans getwijfeld hebben? Hun moed ontroert. Wij zijn ze later altijd opa en oma blijven noemen – een extra paar. Ik denk elke 4 mei nog aan ze.
--
Of we de tijd goed lezen, of hoe moedig we durven zijn. Het zijn vragen van toen. Maar ook van nu.
In oorlogen zijn gewone burgers altijd weer het slachtoffer. En kinderen. Duizenden. Het maakt me wanhopig.
Ook dichtbij worden grenzen overschreden. De rechtstaat en onze inzet voor internationaal recht onder druk. Geleidelijk. Stap voor stap.
Ik hoop dat we vanavond samen, waardig stil zullen zijn. Stil staan bij wat er in het verleden is gebeurd. Opdat we nooit vergeten.
En ik hoop dat we deze dagen oog hebben voor wat er om ons heen gebeurt. Samen de tijd lezen. Moed verzamelen, moed tonen. Want nu zullen wij het moeten doen.
Omdat het is zoals in die ene zin: nooit meer is nu.
Congo: het gevecht om grondstoffen
Rara, wat is het rijkste land ter wereld? De Democratische Republiek Congo (DRC) maakt kans op die titel. Het land heeft voor miljarden aan kobalt, goud en diamant in de grond zitten. Iedereen profiteert van die rijkdom, behalve Congolese burgers. En dat al eeuwenlang: van kolonisator België tot de vele gewapende groepen, corrupte elites en multinationals die nu strijden over grondstoffen. De gevolgen zijn tragisch.
Bombardementen, overstromingen en meer annexatie: een update over Palestina
Als je veel politici, waaronder veel Nederlandse, mag geloven is de genocide in Gaza geëindigd en kunnen Palestijnen weer gewoon door met hun leven. Hier klopt alleen vrijwel niets van. Mensen in Gaza worden nog steeds vermoord door Israëlische bombardementen, de toegang voor hulp naar Gaza wordt grotendeels geblokkeerd en op de Westelijke Jordaanoever blijft het geweld tegen Palestijnen toenemen.
Veelgestelde vragen over ons werk in Palestina
Wat doen we precies in Palestina? Komen hulpgoederen Gaza wel in? En heeft het zin om te doneren? We geven antwoord op jullie vragen.
Nederlandse medeplichtigheid in Gaza eindigt in de Tweede Kamer
De genocide in Gaza en de illegale bezetting van Palestina is het morele vraagstuk van onze tijd. Niemand kan stellen niet geweten te hebben welk onrecht Palestijnse burgers wordt aangedaan en iedereen zal zichzelf in de toekomst de vraag moeten stellen: wat deed ik om de genocide in Gaza te stoppen?
Derde Rode Lijn voor Palestina
Wát een opkomst. 250.000 Nederlanders trokken vandaag weer de Rode Lijn, dit keer in Amsterdam. De boodschap aan de politiek is duidelijk: stop onze medeplichtigheid, stop Israëls genocide en de illegale bezetting van Palestina!
Hoge Raad verplicht kabinet export F-35-onderdelen correct te toetsen aan humanitair recht
Vandaag, 3 oktober, draagt de Hoge Raad de minister van Buitenlandse Zaken op om opnieuw de exportvergunning van F-35-onderdelen met eindbestemming Israël te beoordelen. Minister van Weel heeft hier maximaal zes weken de tijd voor. Ondanks dat de Hoge Raad de uitspraak van het Haagse Gerechtshof vernietigd heeft, blijft het verbod op de levering van Nederlandse onderdelen aan Israël in de tussentijd bestaan.
Zolang Nederland doorgaat met de wapenhandel met Israël, blijven we medeplichtig
Bijna een jaar geleden, op 6 september 2024, stonden we bij de Hoge Raad, de hoogste rechtbank van Nederland. Samen met PAX, The Rights Forum en onze advocaten waren we aanwezig om onze rechtszaak tegen de Nederlandse staat te bepleiten en de rechters te overtuigen. We eisen van Nederland om te stoppen met de export van F-35-onderdelen van Nederland naar Israël. Hoe zat het ook alweer? Een korte update en terugblik.
Veel woorden over Gaza... maar weinig daden
Er wordt in Den Haag en Europa veel gepraat over Gaza, maar weinig gedaan. Terwijl Nederland wél invloed heeft om iets te doen: ons kleine landje is de grootste investeerder in Israël (zelfs groter dan de VS!) Ondertussen verslechtert de situatie in Gaza met de dag. Eten is er bijna niet meer. Nergens is het veilig. En dat al anderhalf jaar lang. Blijf daarom samen met ons druk zetten!
Libanon: opnieuw een leven opbouwen na de oorlog
De 66-dagen durende oorlog van Israël tegen Libanon dwong meer dan 1,5 miljoen mensen om hun huis te ontvluchten. 1,5 miljoen mensen die dringend eten, water, onderdak en zorg nodig hadden. Hoewel een aantal van hen kon terugkeren na het staakt-het-vuren dat op 27 november inging, ontdekten tienduizenden van hen dat hun huizen en gemeenschappen volledig verwoest zijn. Dit zijn hun verhalen.
Aardbeving Myanmar: duizenden mensen hebben hulp nodig
Op 28 maart 2025 werden Myanmar en delen van Thailand getroffen door een zware aardbeving. Het officiële dodental staat op 3700, maar het werkelijke aantal ligt waarschijnlijk veel hoger. Nog steeds wachten veel mensen op hulp.
Komt er eindelijk vrede in Oekraïne?
Het is de vraag op ieders lippen: komt er wel of geen staakt-het-vuren in Oekraïne? En… zal dat een eerlijke deal zijn die leidt tot duurzame vrede, mét genoeg inspraak van Oekraïne? Want laten we duidelijk zijn: het is niet aan andere landen om de toekomst van 44 miljoen Oekraïners te bepalen.
Ramsey Nasr: olijfzeep als symbool voor de Palestijnse cultuur
Israël zegt dat het Palestijns verzet wil breken. Schrijver Ramsey Nasr ziet vooral dat het weefsel van een samenleving, een cultuur, wordt geannihileerd. In dit artikel in de Volkskrant beschrijft hij zijn bezoek aan een zeepfabriek in Nablus, waar olijfzeep voor hem een symbool wordt van de Palestijnse cultuur.