Naar hoofdinhoud

Klimaatverandering in Nederland

Klimaatverandering: ooit leek het misschien een ver-van-je-bed-show. Maar inmiddels is het een realiteit die onze leefomgeving, manier van leven én toekomst rechtstreeks beïnvloedt. Ook voor ons in Nederland.

Klimaatrechtvaardigheid6 september 2023
Foto van man die tijdens een klimaatpotest een spandoek omhooghoudt met de tekst De Klimaat is Vol

Welke gevolgen heeft klimaatverandering voor Nederland?

Ook in Nederland is het klimaat aan het veranderen. Dat merken we bijvoorbeeld aan de mildere winters en drogere zomers van de afgelopen jaren. De zomer van 2018 was zelfs de droogste ooit gemeten.

Het weer in ons land wordt extremer. We hebben niet alleen meer te maken met droogte, maar ook met hevigere stormen en regenval. In 2021 leidden heftige regenbuien nog tot overstromingen in Limburg. Hoe gaan we klimaatverandering de komende jaren in Nederland voelen?

  • De winters worden zachter: het zal minder vaak sneeuwen en vriezen. Andersom worden de zomers heter. Dit heeft gevolgen voor de natuur, de landbouw en natuurlijk ook voor de mens. Want hittegolven kunnen gezondheidsproblemen veroorzaken en leiden zelfs tot meer sterfgevallen.
  • Terwijl de zomers droger worden, is er tegelijkertijd meer kans op neerslag in het voorjaar, najaar en de winter. Dat laatste vergroot de kans op ziektes en plagen bij landbouwgewassen.
  • De kans op wateroverlast en overstromingen neemt toe. In 2085 stijgt de zeespiegel aan onze kust met 25 tot 80 cm, volgens berekeningen van het KNMI. En een laaggelegen land als Nederland is kwetsbaar. Door extreme regenval is er ook een grotere kans dat rivieren buiten hun oevers treden.
  • Andersom zorgen de periodes van droogte ervoor dat we in Nederland minder drinkwater kunnen produceren. Ook kan het oppervlaktewater verzilten.
  • De natuur verandert. Het voorjaar begint bijvoorbeeld eerder: planten lopen eerder uit en insecten laten zich vroeger in het jaar zien. Vogels moeten zich hierop aanpassen, omdat ze anders niet genoeg voedsel kunnen vinden. Dier- en plantsoorten die zich niet aan veranderende omstandigheden aanpassen, kunnen uitsterven.

Klimaatverandering treft ons allemaal

Op dit moment vallen de klimaatproblemen in Noordwest-Europa relatief gezien mee. Ja, er zijn hittegolven, bosbranden en meer, maar de meesten van ons lijden geen honger. In andere delen van de wereld is dat wel anders. Daar zorgt extreme droogte voor dreigende hongersnoden. En moeten mensen op grote schaal hun huis ontvluchten door overstromingen.

Wat er in deze landen gebeurt, raakt ook Nederland en Europa. De gevolgen van klimaatverandering beperken zich niet tot landsgrenzen. We zijn allemaal verbonden: oogstverliezen en schade door natuurgeweld zetten de wereldeconomie onder grote druk. De kans op internationale maatschappelijke of economische crises wordt steeds groter. Daarom is een wereldwijde samenwerking zo belangrijk. Alleen samen kunnen we de gevolgen van klimaatverandering zoveel mogelijk beperken.

Een groep herders arriveert met hun vee in de gemeenschap van Sincaro, in de regio Sanag, waar Oxfam een ​​watervoorzieningssysteem heeft aangelegd voor mens en dier.

In de Hoorn van Afrika leidt extreme droogte tot voedseltekorten

Het Nederlandse klimaatbeleid schiet tekort

Om Nederland te beschermen tegen klimaatverandering en de uitstoot van broeikasgassen te verminderen, heeft de overheid allerlei nationale en internationale afspraken gemaakt. Zo wil Nederland uiterlijk in 2050 CO2-neutraal zijn. En in 2030 moet onze uitstoot met 60% zijn afgenomen ten opzichte van 1990. Deze maatregelen presenteerde het kabinet-Rutte in april 2023.

Het is een begin. Maar wij vinden het niet genoeg. Onze eigen consumptie-emissies en buitenlandse emissies werden namelijk bewust buiten deze plannen gehouden. Bovendien steekt de Nederlandse overheid nog altijd tientallen miljarden per jaar in het subsidiëren van fossiele brandstoffen. Denk aan accijnsvrijstellingen op brandstof, en belastingvoordelen voor grootverbruikers van fossiele energie. Zo blijven we in Europa op veel te grote voet leven, terwijl kwetsbare landen de dupe worden. Er moet snel en veel actie komen!

Wat hebben we nodig?

  • Een ambitieuzer klimaatbeleid. We roepen politici op om zich hard te maken voor het klimaat. De aarde mag niet verder dan anderhalve graad opwarmen, anders worden miljoenen mensen het slachtoffer. Het nieuwe Nederlandse kabinet moet onze CO2-uitstoot, óók die in het buitenland plaatsvindt, drastisch beperken.
  • Vervuilers die hun verantwoordelijkheid nemen. Vervuilende bedrijven komen weg met megawinsten, terwijl ze juist moeten betalen voor de klimaatschade die ze aanrichten. De belastingen voor deze multinationals moeten omhoog.
  • Nederland die belofte klimaatsteun nakomt. Als een van de rijke, geïndustrialiseerde landen is Nederland mede verantwoordelijk voor de klimaatcrisis. Via het klimaatschadefonds moeten we de schade vergoeden die armere, kwetsbare landen oplopen.

Wij strijden voor klimaatrechtvaardigheid

De klimaatcrisis versterkt de wereldwijde ongelijkheid. Landen die het minst hebben bijgedragen aan klimaatverandering, worden er het hardst door geraakt. Zo is het Afrikaanse continent verantwoordelijk voor maar 4% van de totale CO2-uitstoot tot nu toe. Maar ondertussen lijdt onder meer Oost-Afrika zwaar onder de gevolgen van klimaatopwarming. Door de aanhoudende droogte sterft vee, mislukken oogsten en zijn water en voedsel bijna niet meer te betalen.

Als we grote vervuilers meer belasten, kunnen we dat geld gebruiken om mensen bij te staan zoals in Oost-Afrika. Om ze weerbaar te maken tegen klimaatverandering. Dat is klimaatrechtvaardigheid. Wij doen dat bijvoorbeeld via landbouwscholen, waar boeren zelf zaden leren kweken en bewaren. Maar ook geven we een podium aan klimaatactivisten. En voeren we campagne voor een eerlijker klimaatbeleid.

Wat kan ik zelf doen?

Sta samen met ons op voor een groene wereld, waarin we de opwarming van de aarde tegengaan. Een eerlijke wereld, waarin de lasten van klimaatverandering evenredig verdeeld worden. Want de klimaatcrisis wacht niet.

Word donateur

Meer klimaatnieuws

Bekijk alles

Rijke landen kapen energietransitie: meer ongelijkheid en klimaatdoelen nog verder uit zicht

Terwijl juist het mondiale Zuiden het merendeel van de grondstoffen én het grootste potentieel bezit voor het opwekken van wind- en zonne-energie, verdwijnt de winst in de zakken van de rijkste landen en multinationals. Zo bezit de Democratische Republiek Congo ruim 70% van de wereldwijde voorraad aan kobalt – essentieel onderdeel voor de batterijen van elektrische auto's – maar verdient het daar nauwelijks iets aan. Congo behoort nog altijd tot de armste landen ter wereld. Dit blijkt uit het nieuwe Oxfam klimaatrapport Unjust Transition: Reclaiming the Energy Future from Climate Colonialism, dat vandaag gepubliceerd wordt. Daarin wordt duidelijk hoe de wereldwijde energietransitie de kloof tussen rijke en lage-inkomenslanden verder vergroot.

Klimaatrechtvaardigheid29 september 2025

Veroordeling ‘Nederlands’ bedrijf in schending OESO-richtlijnen in Peruaans olieschandaal

Vandaag kwam het Nationaal Contactpunt (NCP) van de OESO met haar uitspraak dat het bedrijf Pluspetrol verantwoordelijk is voor vervuiling in het Peruaanse Amazonegebied en dat het daarmee de mensenrechten van inheemse gemeenschappen heeft geschonden. Pluspetrol verliet het Peruaanse Amazonegebied in 2015 nadat het bedrijf op 3.249 locaties in het Amazonegebied sterk had vervuild door het lozen van giftig afvalwater en het laten weglekken van olie, met ziekte en voedselschaarste tot gevolg.

Klimaatrechtvaardigheid03 september 2025

Hoogste rechtbank ter wereld: landen verplicht klimaatschade te voorkomen en herstellen

Vandaag gaf het Internationaal Gerechtshof in Den Haag het historische advies dat vervuilende landen verplicht zijn om in actie te komen om klimaatschade te voorkomen en herstellen om basale mensenrechten zoals recht op leven, voedsel en een schoon leefmilieu te waarborgen. Vanuatu, een eilandstaat in Oceanië dat dreigt te verdwijnen door de stijgende zeespiegel, heeft met steun van 132 andere landen om dit advies gevraagd. De drijvende kracht achter deze belangrijke stap naar de hoogste rechtbank van de wereld zijn de studenten, jongeren activisten van Pacific Islands Students Fighting Climate Change en de World Youth For Climate Justic, met steun van Oxfam Novib.

Klimaatrechtvaardigheid24 juli 2025

Wereldwijde enquête: 8 op de 10 mensen voor fossiele belasting om klimaatschade te betalen

Uit een wereldwijde enquête blijkt dat 81 procent van de ondervraagden vindt dat overheden olie-, gas- en kolenbedrijven stevig moeten belasten voor verlies en schade door klimaatverandering. De meerderheid van de ondervraagden, 77 procent, vindt ook dat hun overheid niet genoeg doet om de invloed van de superrijken en vervuilende industrieën op de politiek en beleid tegen te gaan. Dit zijn de belangrijkste uitkomsten van de wereldwijde enquête die in mei en juni 2025 in opdracht van Oxfam en Greenpeace is uitgevoerd.

Klimaatrechtvaardigheid19 juni 2025

80% toename van honger in delen van Afrika door watergebrek als gevolg van klimaatcrisis

De groeiende klimaatcrisis zorgt voor een enorm watergebrek in Oost- en Zuidelijk Afrika. Door extreme weersomstandigheden hebben 116 miljoen mensen in deze regio’s - 40% van de bevolking – gebrek aan veilig drinkwater, zo blijkt uit nieuw onderzoek van Oxfam vandaag. Grote droogte, cyclonen, plotselinge overstromingen en het verdwijnen van gletsjers zoals op de Kilimanjaro in Tanzania hebben ernstige gevolgen voor de beschikbaarheid van grondwater, de landbouwproductie en veeteelt. Dit heeft een domino-effect op boeren en veehouders waardoor miljoenen mensen zonder voedsel, drinkwater of inkomen komen te zitten.

Klimaatrechtvaardigheid20 maart 2025

Rijke landen claimen klimaatfinancieringsdoel te halen, echte waarde blijft sterk achter

Rijke landen claimen nu dat zij in 2022 bijna $ 116 miljard aan klimaatfinanciering beschikbaar hebben gesteld aan ontwikkelingslanden. Daarmee zouden zij voor het eerst hebben voldaan aan de jaarlijks toegezegde $ 100 miljard, zoals afgesproken op de klimaattop in Kopenhagen in 2009. De werkelijke waarde van klimaatfinanciering door rijke landen wordt door Oxfam echter geschat op $ 28 à 35 miljard. Dit is minder dan een derde van het bedrag dat wordt gerapporteerd door rijke landen. Een groot deel van dit bedrag bestaat uit leningen, sommige zelfs tegen winstgevende rentetarieven, die bijdragen aan de groeiende schuldenlast van ontwikkelingslanden. Ook worden door rijke landen bedragen opgevoerd voor klimaatfinanciering die in werkelijkheid weinig met dit doel te maken hebben. Dit blijkt uit de nieuwe Oxfam-analyse die vandaag gepubliceerd wordt.

Klimaatrechtvaardigheid09 juli 2024
Maria Lucia

Europese ‘antiwegkijkwet’: mijlpaal of niet? “Met één wet is niet alles opgelost”

Een grote stap in de juiste richting: de ‘antiwegkijkwet’ die onlangs is aangenomen door het Europees Parlement moet ervoor zorgen dat bedrijven verantwoordelijkheid nemen voor de schade die ze toebrengen aan mens en milieu. Wie hebben er wat aan deze wet? En is het een mijlpaal, of valt het tegen? Eline Achterberg, expert mensenrechten & bedrijfsleven bij Oxfam Novib, legt uit.

Klimaatrechtvaardigheid17 juni 2024