Hoe klimaatrechtvaardig is het nieuwe pakket van klimaatmaatregelen van het kabinet?
Op 26 april 2023 presenteerde het kabinet de langverwachte maatregelen om het 60% reductiedoel van broeikasgassen te gaan halen. Het is goed dat het kabinet heeft vastgehouden aan dit doel en daar het maatregelenpakket op heeft afgestemd. Nederland haalt al jaren de eigen gestelde doelstellingen niet en gezien de urgentie van de klimaatcrisis is het ongelooflijk belangrijk dat Nederland gaat versnellen.
Opvallend vaak namen politici, waaronder ook premier Rutte, in de dagen erna het woord ‘klimaatrechtvaardigheid’ in de mond wanneer ze over de klimaatmaatregelen spraken. Nu.nl kopte echter dat slechts 3% van het beschikbare budget uit het klimaatfonds naar mensen gaat die in energiearmoede leven. En inderdaad, bedrijven in de olie en gasindustrie die dit jaar miljarden aan woekerwinst hebben binnengetikt én al miljarden aan fossiele subsidies opstrijken, krijgen het grootste deel uit de klimaatpot. Dit terwijl slechts een zeer bescheiden deel van het budget naar burgers gaat die al moeite hebben de energierekeningen te betalen. Dat is inderdaad onbegrijpelijk en niet bepaald klimaatrechtvaardig.
Maar de klimaatonrechtvaardigheid is veel fundamenteler. Het kabinet heeft in het maatregelenpakket namelijk bewust zeer belangrijke IBO-adviezen niet overgenomen, waaronder maatregelen ter vermindering van de broeikasgasvoetafdruk van Nederland en beleid om een klimaatvriendelijke leefstijl te stimuleren. IBO’s zijn interdepartementale beleidsonderzoeken en ontwikkelen beleidsopties voor belangrijke beleidsterreinen. Het kabinet geeft als argument deze maatregelen te willen betrekken bij de besluitvorming van het tweede klimaatplan, die de periode 2025-2035 zal beslaan. Maar daarmee is het huidige pakket aan maatregelen niet klimaatrechtvaardig en slaat het kabinet de plank mis wanneer het gaat om internationale klimaatrechtvaardigheid.
De gevolgen van overmatige consumptie
Recent onderzoek van Oxfam Novib toont aan dat de 10% rijkste mensen wereldwijd zo’n 52% van alle wereldwijde emissies uitstoot. Deze mensen gebruiken bijna de helft van alle energie die is gekoppeld aan vervoer over land en 75% van alle energie die is gekoppeld aan de luchtvaart. Deze uitstoot moet tegen 2030 maar liefst 10 keer lager zijn om het 1,5°C doel in zicht te houden.
En let op, in 2015 behoorde 57% van de Nederlanders tot deze 10% meest verdienende wereldbewoners. Dat maakt het adresseren van deze bovenmatige consumptie voor het kabinet niet te negeren. Ook het IPCC adviseert een serie aan consumptiemaatregelen om deze emissies in te dammen om het klimaatdoel in zicht te houden.
Bovenmatige consumptie in stand houden betekent dat het resterende wereldwijde koolstofbudget er doorheen wordt gejaagd met citytrips, overvloedige vleesconsumptie en privéjets. Terwijl grote delen van de wereldbevolking nog niet eens toegang tot elektriciteit hebben. Klimaatrechtvaardigheid betekent deze bovenmatige consumptie aan banden leggen.