Het regeerakkoord: the good, the bad and the ugly

Positief: Nederland heeft dit thema vanouds hoog in het vaandel zitten. Daarom was het extra pijnlijk dat de vorige regering wegkeek bij de genocide in Gaza. Gelukkig wil het nieuwe kabinet wél iets doen tegen straffeloosheid wereldwijd, van Oekraïne tot Sudan en Gaza. 

Wat betreft deze laatste regio: de Nederlandse bijdrage aan UNRWA wordt in ere hersteld. Deze VN-organisatie is de ruggegraat van alle hulp aan Gaza. Het nieuwe kabinet erkent het belang van het staan voor internationaal recht en mensenrechten. De regering wil beleid in lijn brengen met oordelen van het Internationaal Gerechtshof en het Internationaal Strafhof.

Negatief: géén van de zes Rode Lijn-eisen staan in het akkoord. Zo komen er geen sancties tegen de hele Israëlische regering, gaat de militaire samenwerking met Israël gewoon door en wordt de Palestijnse Staat niet erkend. 

De meerderheid van de Nederlandse bevolking is kritisch op het zwakke Israël-beleid van de oude regering. Honderdduizenden mensen liepen mee met de Rode Lijn-protesten voor steviger maatregelen tegen Israël vanwege diens misdaden in Gaza. Bovendien is een meerderheid van de D66- en CDA-achterban vóór sancties tegen Israël! Daarom blijven wij druk zetten op Den Haag om de Rode Lijn door te trekken in de nieuwe regering.

Positief -

Negatief: alleen maar, helaas. De superrijken en grote bedrijven krijgen allerlei cadeautjes van dit nieuwe kabinet, bijvoorbeeld een lage belasting op miljoenenvermogens en erfenissen. Terwijl miljonairs al relatief minder belasting betalen dan de gemiddelde Nederlander. De nieuwe belastingverhoging ('vrijheidsbijdrage') wordt vooral bij de gewone burger opgehaald. 

Bovendien wordt het mes gezet in sociale zekerheid: een ingekorte WW, afgezwakte regeling voor mensen die arbeidsongeschikt zijn én een hogere eigen bijdrage voor zorg. Dit is vooral slikken voor de (groeiende groep) Nederlanders die moeilijk kunnen rondkomen. Als kers op de ongelijkheids-taart blijft ook nog eens de hypotheekrenteaftrek overeind. Deze regeling drijft de huizenprijzen op en vergroot de ongelijkheid in ons land. Een gemiste kans van dit kabinet om de huizencrisis eindelijk eens aan te pakken. 

Positief: de onafhankelijke positie van rechters wordt versterkt. Ook gaat er extra geld naar media en persvrijheid. De rol van de Nationaal Coördinator Discriminatie en Racisme en de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding wordt wettelijk verankerd en daarmee versterkt. Ook is er steun in het coalitieakkoord voor de rol van het maatschappelijk middenveld. De nieuwe regering wil wereldwijd actief opkomen voor de bescherming van vrouwen en minderheden, met specifieke aandacht voor kinderen en de LHBTQIA+-gemeenschap. De Spreidingswet blijft gelukkig behouden. 

Negatief: mensenrechtenactivisten worden niet actief beschermd tegen intimidatie, criminalisering en verdachtmakingen. Sterker nog, het 'verstoren van de openbare orde' wordt aangegrepen als excuus om het demonstratierecht in te perken. 

Op het thema asiel is het niet veel beter: het snoeiharde beleid van oud-minister Faber wordt doorgezet. Inclusief het strafbaarstellen van illegaal verblijf in Nederland, een maatregel die (terecht) veel stof doet opwaaien in ons land. 

Positief: erkenning dat ontwikkelingssamenwerking zorgt voor veiligheid en stabiliteit; daar moet dus geld voor worden vrijgemaakt. Het kabinet focust daarbij op belangrijke thema's, zoals voedselzekerheid, klimaat en vrouwenrechten.

Negatief: de onmenselijke bezuinigingen van het kabinet-Schoof worden slechts met 10% teruggedraaid. Dit terwijl miljoenen mensen afhankelijk zijn van humanitaire hulp, van Gaza tot Congo. De investeringen in ontwikkelingssamenwerking (257 miljoen euro) staan totaal niet in verhouding tot het defensiebudget (19,3 miljard euro).

Positief: het kabinet wil de klimaatdoelen van 2040 en 2050 halen, terwijl in het oude kabinet klimaatontkenners de boventoon voerden. De nieuwe regering wil dat de overheid de regie weer in handen neemt bij de verduurzaming van Nederland. Concrete goede maatregelen zijn: de overbelasting van het electriciteitsnet wordt aanpakt; meer investeringen in windmolens op zee; afbouw van prikkels voor de inzet van fossiele brandstoffen; en woningisolatie met steun voor lagere inkomens.  

Negatief: het regeerakkoord bevat niet genoeg nieuwe maatregelen om de klimaatdoelen te halen. Veel woorden dus, maar weinig daden. De klimaatdoelen zijn bovendien niet bindend. 

Ook weer veel cadeautjes voor het bedrijfsleven: vervuilende bedrijven krijgen subsidie in plaats van hoger belastingen voor hun uitstoot. Over dat laatste gesproken, de nationale CO2-heffing is van de baan. Ook blijft de verlaagde benzineaccijns bestaan én gaat Lelystad Airport open. 

Positief: het beschermen van vrouwen- en LHBTQIA+-rechten staat voorop, met speciale aandacht voor gendergerelateerd geweld. Of dat nu op straat, thuis of online gebeurt. Maatschappelijke organisaties die opkomen voor gendergelijkheid krijgen ook meer ruimte om mee te praten.

Onzeker: een deel van de zware bezuinigingen op vrouwen- en LHBTQIA+-rechten wordt weliswaar teruggedraaid (als onderdeel van het budget voor ontwikkelingssamenwerking). Maar dit blijft alsnog ver achter bij het oude niveau. 

De bal ligt nu bij de Tweede Kamer, en vervolgens de Eerste Kamer, om dit coalitieakkoord eerlijker en socialer te maken. Want de huidige versie is gewoon onacceptabel. Dit beleid kan een heel stuk beter door bezuinigingen eerlijk te delen met superrijken en bedrijven. Door internationaal recht overal stevig toe te passen, ook concreet richting Israël en Gaza. Door de enorme bezuinigingen van regering-Schoof en de PVV op ontwikkelingssamenwerking ècht terug te draaien. Kortom, Den Haag: verbeter de plannen in het coalitieakkoord!