Nooit eerder hadden miljardairs samen zóveel geld. Dat blijkt uit ons nieuwe rapport 'Resisting the Rule of the Rich'. Gebruiken ze dat fortuin om de wereld te verbeteren? Nee, maar wél om de politiek, economie en media naar hun hand te zetten. Ook in Nederland.
Geld en macht gaan al sinds mensenheugenis samen. Maar niet eerder waren de superrijken zo rijk of ging hun invloed zo ver. Om even met een bizar cijfer te strooien: in 2025 hadden miljardairs samen 18,3 biljoen dollar. Dat is een getal met 12 nullen. De bedrijven van deze superrijken bedienen een miljardenpubliek (zoals Elon Musk met X en Mark Zuckerberg met Facebook, Instagram én Whatsapp). De kans is groot dat jij ook onder de dagelijkse gebruikers valt.
Miljardairs doneren aan politieke partijen en lobbyen voor hun eigenbelang, zoals lagere belastingen op miljoenvermogens. Met succes: president Trump heeft de belastingen voor de superrijken verlaagd én verzet zich tegen het internationaal zwaarder belasten van multinationals. Sinds zijn presidentschap zijn de superrijken nóg rijker geworden. Sterker nog, nog nooit in de geschiedenis hadden miljardairs zoveel geld.
Miljardairs hebben (indirect) invloed op wat er online of in de media wordt geschreven. 9 van de 10 social mediabedrijven is namelijk in handen van een miljardair, waaronder Facebook, Instagram en X. Daarnaast heeft een klein clubje milardairs, via aandelen, aanzienlijke invloed bij ruim de helft van de grootste mediabedrijven ter wereld.
De economische, politieke en media-invloed van een klein clubje miljardairs is niet alleen absurd. Het is een bedreiging voor de democratie.
Feiten op een rij
Het verschil tussen een miljonair en miljardair is bizar groot. We laten het zien!
Bijna de helft van de wereldbevolking leeft in armoede, terwijl het vermogen van miljardairs maar blijft stijgen. Bizar, toch? Ook ons land ontkomt niet aan die ongelukkige trend. Meer dan een miljoen Nederlandse huishoudens kampen met schulden en de rijken worden steeds rijker.
De rijkste 500 Nederlanders (ja, die uit de fameuze Quote 500-lijst) bezitten bijna 10% van het totale vermogen in ons land. Denk aan aandelen, huizen en land. Dat is helemaal een bizar feitje als je beseft dat die 500 personen maar 0,003% van de bevolking uitmaken!
Belastingen spelen een sleutelrol in de groeiende ongelijkheid. Onderzoek wijst uit dat miljardairs gemiddeld zo’n 20% belasting betalen over hun vermogen, terwijl Nederlanders met een gemiddeld inkomen 45% belasting betalen. Dit komt voornamelijk doordat inkomen uit loon veel zwaarder wordt belast dan inkomen uit kapitaal (bijvoorbeeld uit aandelen, vastgoed of een onderneming). Gevolg: hoe rijker je bent, hoe minder belasting je relatief betaalt.
Met een vermogen van 12,3 miljard euro is zij de allerrijkste Nederlander. In 2024 onthult NRC dat zij slechts 2,5% belasting betaalt over de winst van haar Heineken-aandelen. Wettelijk moet dit 15% zijn. Gevolg: de Nederlandse schatkist loopt jaarlijks zo’n 30 miljoen euro mis aan belastinginkomsten. Geld dat besteed had kunnen worden aan zorg, onderwijs of het klimaat!
Ook in Nederland is macht te koop. Grote bedrijven en steenrijke Nederlanders beschermen hun financiële belangen via lobbynetwerken en partijdonaties. In het verkiezingsjaar 2025 doneerden (voormalige) Quote 500-leden 1 miljoen euro aan politieke partijen. De ruime meerderheid daarvan was bestemd voor centrum- of rechtse partijen. D66 ontving meer dan 300 duizend euro, Forum voor Democratie 200 duizend euro, en ook de VVD en JA21 kregen ieder minimaal een ton van de rijkste Nederlanders.
Veel oud-politici maken carrière als lobbyist. Van alle oud-Tweede Kamerleden (actief tussen maart 2021 en december 2023) werd bijna één derde lobbyist voor het bedrijfsleven, een commerciële brancheorganisatie of lobbybureau. De VVD is hoofdleverancier: van de in totaal 99 gevonden lobbyfuncties werden er 28 door oud-VVD-Kamerleden ingenomen.
Dit blijkt uit ons onderzoek, in samenwerking met Open State Foundation. Wij pleiten voor strengere regels om de 'lobbydraaideur' aan te pakken en een verbod op bedrijfsgiften aan politieke partijen.
Michiel Servaes, directeur Oxfam NovibWereldwijd komen democratieën onder druk te staan doordat economische macht wordt omgezet in politieke macht, versterkt door controle over media en social media platforms.
Waarom we ons juist wél met politiek bemoeien
‘Bemoei je niet met politiek, ga hulp geven’ – het is een reactie die we regelmatig krijgen op ons werk, zeker sinds we onze regering aanspreken op de Nederlandse medeplichtigheid aan Israëls oorlogsmisdaden. Maar politiek zijn we altijd al geweest. We nemen je mee langs een stukje geschiedenis en leggen je uit waarom we ons juist met de politiek bemoeien om ons doel te bereiken: gelijkheid wereldwijd.
Wat wij bedoelen met een nieuwe economie – en hoe we daarvoor strijden
Wij zijn ervan overtuigd dat het kan: een nieuw economisch systeem. Een economie waarin niet economische groei, winst en de opstapeling van rijkdom en invloed voor een kleine groep bedrijven en superrijken centraal staan, maar het welzijn van alle mensen en de planeet. We leggen uit wat we bedoelen met een nieuwe economie en hoe we daaraan werken.
Let op: Nederland wordt minder democratisch
Ben jij recent de straat opgegaan voor Palestina, het klimaat of een andere belangrijke zaak? Demonstreren heeft écht nut. Het heeft ons belangrijke dingen opgeleverd zoals het vrouwenkiesrecht, abortus en betere arbeidsvoorwaarden. Maar de politiek maakt dit steeds moeilijker.
