Home BlogDagelijks leven Hoe fair trade is Fairtrade?
Waar staat Fairtrade voor? Is dat een oplossing voor armoede?

Hoe fair trade is Fairtrade?

Op chocolade, koffie en bananen kun je het Fairtrade-logo tegenkomen. Wat betekent dit keurmerk? Wat is fair trade? En is het een oplossing voor armoede?

Te veel mensen die ons eten maken, worden uitgebuit. Ze werken onder erbarmelijke omstandigheden of verdienen te weinig om uit armoede te ontsnappen. Je denkt misschien dat je daar iets aan kunt doen door Fairtrade-producten te kopen. Is dat ook zo? We zetten de belangrijkste vragen en antwoorden over Fairtrade en eerlijke handel op een rijtje.  

1. Wat is fair trade?

Eerlijke handel. Oftewel fair trade. Dat is vaak niet vanzelfsprekend. Dat komt door enorme machtsverschillen. De winkels waar je boodschappen doet, zijn vaak grote bedrijven die miljoenen omzetten. Dat geeft ze veel macht. Over prijzen en de omstandigheden waaronder kleinschalige boeren en arbeiders werken in ontwikkelingslanden.

Te vaak misbruiken grote bedrijven hun macht om daar voordeel uit te halen, zoals meer winst. Dat leidt tot oneerlijke handel.

Door oneerlijke handel leven veel boeren en arbeiders in ontwikkelingslanden in armoede. Arbeiders weten vaak niet of ze hun gezinnen wel kunnen voeden, zo weinig verdienen ze. Het inkomen van boeren kan door veranderende prijzen op de wereldmarkt plotseling instorten. Dat maakt het vrijwel onmogelijk om hun familie goed te onderhouden en hun bedrijf te laten groeien.  

Voor fair trade moeten bedrijven mensenrechten respecteren. Winst maken mag niet ten koste gaan van mensen.

 

2. Wat betekent het Fairtrade-logo?

Verschillende keurmerken proberen handel eerlijker te maken. Door

  • Eisen te stellen aan productieomstandigheden en prijzen;
  • Productieketens te controleren;
  • Consumenten te informeren – bijvoorbeeld met een keurmerk op de verpakking.

Het bekendste keurmerk voor fair trade is Fairtrade. Andere keurmerken die aandacht besteden aan eerlijke handel zijn bijvoorbeeld Rainforest Alliance/UTZ en ASC en MSC voor vis. 

Het Fairtrade-label is een internationaal keurmerk. In Nederland is Max Havelaar de stichting die bepaalt welke producten het Fairtrade-logo mogen dragen.

Zie je het Fairtrade-logo, bijvoorbeeld op koffie of chocolade, dan weet je dat de leverancier:

  • Een minimumprijs betaalt, waarmee de boer de kosten van de productie zou moeten kunnen betalen. De minimumprijs moet voorkomen dat de boer verlies maakt als de prijs van een product (plotseling) daalt.
  • Een premie heeft betaald aan de coöperatie waar de boer lid van is. De boeren in de coöperatie beslissen samen hoe ze dat geld besteden, zoals het aanschaffen van machines of het bouwen van een school. Dit onderscheidt Fairtrade van veel andere keurmerken.

Daarnaast stelt het Fairtrade-keurmerk eisen aan de productie. Die moet duurzaam zijn voor mens en natuur.

3. Voorkomt of beëindigt fair trade armoede?

Boeren die lid zijn van Fairtrade-coöperaties kunnen beter verdienen  dan andere boeren in de regio die vergelijkbare producten verbouwen. Dat kan boeren de kans  geven om uit armoede te ontsnappen. Ook voorkomt de minimumprijs dat boeren hun oogst met verlies moeten verkopen als prijzen dalen. Dat kan armoede helpen voorkomen.

Het Fairtrade keurmerk laat dus zien wat fair trade, eerlijke handel dus, voor boeren kán betekenen.

4. Is er ook kritiek op Fairtrade?

Het Fairtrade-keurmerk heeft verschillende beperkingen:

  • Alleen de boeren die bij Fairtrade-coöperaties zijn aangesloten zijn beschermd. Boeren moeten dus samenwerken met hun buren. Wie dat niet wil, kan niet meedoen.
  • Fairtrade beschermt alleen boeren, geen fabrieksarbeiders bijvoorbeeld. Daardoor kunnen de Fairtrade-producten die je koopt nog steeds uitbuiting kunnen bevatten.
  • Een keurmerk als Fairtrade kan de indruk geven dat alle problemen opgelost zijn. Grote bedrijven gebruiken keurmerken als Fairtrade als excuus om niet zelf op te treden tegen oneerlijke handel.

Daarnaast zijn er de afgelopen jaren honderden keurmerken bijgekomen die boeren veel minder goed beschermen. Voor jou als klant is dat allemaal erg verwarrend.

Betekent dit dat je geen Fairtrade-producten meer moet kopen? Natuurlijk niet. Koop je Fairtrade, dan is de kans groter dat de boer er een eerlijkere prijs voor heeft gekregen dan bij andere producten. De kritiek hierboven laat wel zien dat het Fairtrade-keurmerk gebreken heeft.

Daarom vinden we dat (internationale) bedrijven zoals supermarkten zelf verantwoordelijkheid moeten nemen voor eerlijke handel. Ze mogen dat niet afschuiven op keurmerken.

5. Welke Fairtrade producten bestaan er?

Je kunt steeds meer producten vinden met het Fairtrade-logo. Zoals:

  • Bloemen
  • Cosmetica
  • Dranken, zoals bier, koffie, thee, sap en wijn
  • Groente en fruit, zoals bananen, ananassen, druiven en cherrytomaten
  • Lekkers, zoals chips, chocolade, gedroogd fruit en noten
  • Katoen
  • Kruiden
  • Rijst en quinoa

6. Waar kan ik Fairtrade kopen?

Producten met het Fairtrade-logo vind je bij veel gewone supermarkten. PLUS is de eerste en op dit moment enige supermarkt in Nederland die voor zoveel mogelijk huismerkproducten alleen een Fairtrade-variant aanbiedt. Zij maken dus de keuze voor de consument. Daar scoren ze punten mee in onze supermarktranglijst. Je vindt Fairtrade-producten ook bij ecologische supermarkten en wereldwinkels. 

7. Is ‘biologisch’ ook fair trade?

Biologisch is niet automatisch fair trade en fair trade is niet automatisch biologisch. Als op een product staat dat het biologisch is, betekent dit dat het voldoet aan strenge duurzaamheidseisen. Er is bijvoorbeeld geen kunstmest gebruikt. En insecten en ziektes heeft de boer bestreden met natuurlijke middelen in plaats van chemische.

Het Fairtrade keurmerk stelt wel eisen aan ecologische duurzaamheid, maar die gaan minder ver dan die voor biologische landbouw.

8. Wat zijn fairtrade gemeenten?

Er zijn ook fairtrade gemeenten, een initiatief van ICCO/Kerk in Actie, Max Havelaar en de vereniging  van wereldwinkels. Gemeenten die fairtrade willen worden, moeten bijvoorbeeld fair trade inkopen, met een werkgroep aandacht besteden aan eerlijke handel en media-aandacht genereren voor fair trade

9. Ondersteunt Oxfam Novib Fairtrade?

Oneerlijke handel veroorzaakt armoede. Wij willen armoede verslaan. Eerlijke handel is daarvoor noodzakelijk. Behind the Barcodes is een van onze campagnes waarmee we aandacht vragen voor fair trade.

Het Fairtrade keurmerk is een stap in de goede richting als het gaat om eerlijke handel. De standaarden van dit keurmerk kunnen boeren helpen uit armoede te ontsnappen.

Maar hoewel het een goede stap is, moet er nog meer gebeuren. Keurmerken mogen nooit een excuus zijn voor bedrijven om weg te kijken voor wat er in hun productieketens gebeurt. Juist de bedrijven waar jij winkelt, kunnen en moeten hun macht gebruiken om mensenrechten te beschermen. Of het nou om kleding gaat of je dagelijkse boodschappen. Winst maken is prima, maar niet ten koste van de mensen die deze producten maken.

 

Geef een chocolade giftbox

CTA chocolade giftbox

Met maar liefst vijf heerlijke reepjes in de smaak melk, praliné, noten, fondant én witte chocolade, maak je niet alleen je dierbare blij, maar ook de cacaoboer.

Naar de webshop

Ja, ik wil per e-mail informatie ontvangen over activiteiten, producten en manieren om Oxfam Novib te steunen.
privacy

Cookies

Logo Oxfam Novib

Fijn dat je onze site bezoekt

Cookies helpen ons om jou te laten zien wat je interessant en belangrijk vindt op onze eigen website, andere websites en sociale media. Vind je dat goed?

Logo Oxfam Novib

Cookies zelf instellen

Analytische en functionele cookies zijn nodig om te zorgen dat onze website goed werkt. Marketing en sociale media cookies zorgen dat je relevante advertenties ziet op andere websites. Welke cookies wil je accepteren?

Ik accepteer alle cookies
Ik wil geen marketing en social media cookies