Oxfam Novib, PAX en The Rights Forum eisten vorige week maandag in een kort geding tegen de Nederlandse staat de onmiddellijke stopzetting van de levering van onderdelen voor Israëlische F35-gevechtsvliegtuigen. De organisaties stellen dat met het toestaan van deze wapenexport, Nederland zich medeplichtig maakt aan mogelijke schendingen van het oorlogsrecht in Gaza. Meerdere andere NGO’s steunen het initiatief en meer dan 1000 individuele Nederlanders toonden hun steun door een financiële bijdrage te leveren voor het kort geding. De rechtbank in Den Haag maakt komende vrijdag, 15 december, vanaf 10.30 het vonnis schriftelijk bekend.
Het nieuws over de levering van onderdelen van F35-gevechtsvliegtuigen, ondanks waarschuwingen van ambtenaren voor “ernstige schendingen”, kwam aan het licht door een aantal publicaties van NRC. Inmiddels heeft het kabinet de leveringen bevestigd en aangegeven deze door te willen zetten.
Tijdens het kort geding op 4 december jl. kregen beide partijen de gelegenheid om hun zaak te bepleiten. Advocaat Liesbeth Zegveld wees de rechter op de verantwoordelijkheid van de Nederlandse staat om, onder zowel nationaal beleid als internationale afspraken en verdragen, wapenexport te toetsen wanneer er een risico op schendingen van internationaal recht bestaat. Zeker gezien de exceptionele geweldsescalatie in Gaza waarbij inmiddels meer dan 18.000 doden zijn gevallen, merendeels vrouwen en kinderen, is een dergelijk risico evident en toetsing noodzakelijk.
De landsadvocaat probeerde op zijn beurt vooral de rol van Nederland zo klein mogelijk te maken en te zoeken naar excuses om de reguliere toetsing van export te omzeilen. Oxfam Novib directeur Michiel Servaes wees er tijdens de zitting echter op dat het om een zeer principiele zaak gaat. “Het gaat vandaag over de levering van onderdelen uit Nederland voor gevechtsvliegtuigen die in Gaza worden ingezet. Dat kan je klein proberen te maken – schroefjes, boutjes, eigenlijk Amerikaans – maar het gaat uiteindelijk wel om een schakel die het mogelijk maakt om échte bommen op échte huizen van échte families te gooien. Bommen op duizenden vrouwen, mannen en kinderen.”
Noot voor de redactie:
Voor meer informatie: Jules van Os, persvoorlichter Oxfam Novib, 0651573683.
Het kabinet heeft in antwoorden op Kamervragen en in het Kamerdebat over de situatie in Gaza op 23 november jl. aangegeven dat ze nader onderzoek zal doen naar “de mogelijkheid en wenselijkheid om in te grijpen in de doorlevering van goederen (...) vanuit het European Regional Warehouse naar Israël.” Zie:
Sinds de aankondiging van het kort geding tegen de staat hebben verschillende organisaties hun sympathie of steun uitgesproken voor het initiatief. Behalve Amnesty International Nederland steunen onder andere ActionAid, De Goede Zaak, Een Ander Joods Geluid, European Legal Support Center, Human Security Collective, Kairos Sabeel Nederland, Musicians Without Borders, Muslim Rights Watch Nederland, Plant een Olijfboom en Stichting Kifaia de gang naar de rechter om die te laten beoordelen of de Nederlandse staat inderdaad in strijd heeft gehandeld met geldende regels en verdragen. Tenslotte hebben ruim 1000 mensen binnen enkele dagen donaties gedaan om het kort geding financieel mogelijk te maken. De crowdfunding-actie ten behoeve van het proces staat nog open.
Nieuw onderzoek: 75% van Nederlanders wil geen patenten op ons voedsel
De meeste mensen in Nederland en Europa vinden het vanzelfsprekend: zaden en voedselgewassen zijn van iedereen, en horen niet in handen te komen van een paar grote bedrijven. Nieuw onderzoek laat zien dat 75% van de Nederlanders geen patenten wil op planten en dieren. Toch dreigt precies dat te gebeuren.
Uitkomsten Europees opinieonderzoek: burgers wijzen patenten op zaden massaal af
De boodschap van burgers is ondubbelzinnig. Uit een representatief opinieonderzoek, uitgevoerd door onderzoeksbureau Civey in opdracht van Oxfam Novib en de coalitie No Patents on Seeds!, blijkt dat driekwart van de Nederlanders vindt dat planten en andere levende organismen niet gepatenteerd mogen worden. Ook in andere Europese landen spreken burgers zich duidelijk uit. Daarnaast vindt 84% van de Nederlanders dat diversiteit in zaden en plantveredeling essentieel is voor onze landbouw en voedselvoorziening.
EU: kom in actie tegen Israëlische doodstrafwet
Net als veel andere organisaties zijn we geschrokken door een recent aangenomen Israëlisch wetsvoorstel, dat de doodstraf in feite verplicht stelt op de Westelijke Jordaanoever. In de praktijk zullen alleen Palestijnen hierdoor geraakt worden.
Rijkste 0,1% verbergt meer vermogen in belastingparadijzen dan armste 50% ter wereld bezit
Het vermogen dat de rijkste 0,1 procent van de wereld wegsluist naar belastingparadijzen is inmiddels groter dan het totale bezit van de armste helft van de wereldbevolking, 4,1 miljard mensen. Naar schatting is in 2024 $3,55 biljoen aan onbelast vermogen in belastingparadijzen gestald. Dit is bijna drie keer het bruto binnenlands product (BBP) van Nederland, Dit blijkt uit nieuw onderzoek, op basis van de laatst beschikbare informatie, van Oxfam. De Panama Papers legden in 2016 bloot hoe politici en superrijken wereldwijd schimmige offshore constructies gebruikten om belasting te ontwijken. Het nieuwe onderzoek laat zien dat de superrijken een decennium later nog altijd volop kunnen gebruikmaken van deze constructies om geen belastingen te betalen en hun vermogens buiten zicht te houden.
Bijna alle grote Nederlandse supermarkten scoren dikke 0 op gendergelijkheid
Op Lidl na scoren alle grote Nederlandse supermarkten een dikke onvoldoende op gendergelijkheid: een schokkende 0. Albert Heijn, Aldi, Dirk, Jumbo en PLUS zetten geen stappen de loonkloof of gendergerelateerd geweld in hun toeleveringsketens aan te pakken. Alleen Lidl heeft een concreet actieplan en scoort daarmee een magere 33%. Dat blijkt uit onze nieuwe Superlijst Sociaal. Over de hele linie scoren de supermarkten onvoldoendes op mensenrechten, waarbij positie van vrouwen hun grootste blinde vlek is.
Supermarkten doen weinig voor eerlijk inkomen boeren en arbeiders in hun ketens
Nederlandse supermarkten nemen nog steeds te weinig maatregelen in hun internationale toeleveringsketens zodat boeren en arbeiders eerlijk worden betaald. Supermarkten zijn tegelijkertijd goed op de hoogte van de grote risico’s op misstanden in hun toeleveringsketens, zoals kinderarbeid en onderbetaling. In de ketens van bananen en cacao maken supermarkten hier wel werk van, maar een brede aanpak voor alle risicoproducten ontbreekt. Dit blijkt uit de nieuwste editie van Superlijst Sociaal, het onderzoek naar mensenrechtenbeleid bij supermarkten. De inzet van alle supermarkten, van hekkensluiter Dirk tot aan koploper Lidl, is onvoldoende.
Koningin Máxima bezoekt Oxfam Novib voor 70-jarig jubileum
Zojuist bezocht Koningin Máxima Oxfam Novib ter ere van het 70-jarig jubileum. De Koningin opende het nieuwe “Oxfam House” en sprak onder andere met collega’s in Zuid-Soedan, Palestina, Myanmar en Congo. Ook minister Sjoerdsma van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking was aanwezig. Oxfam-collega’s spraken met de Koningin en de minister over hun ervaringen als humanitaire medewerkers in risicovolle gebieden en het programmawerk waarmee Oxfam Novib onder meer eerlijke handel en vrouwenrechten bevordert. Dat waren mooie, inhoudelijke en persoonlijke gesprekken, waarbij de Koningin geïnteresseerd vragen stelde.
Waarom wij Zuidwest-Azië gebruiken en niet meer het ‘Midden-Oosten’
Taal bepaalt hoe we naar de wereld kijken. Termen zoals ‘Midden-Oosten’ zijn bedacht in de koloniale tijd, toen Europese landen veel macht hadden. Het is belangrijk om kritisch te blijven en je taal te dekoloniseren. Daarom spreken wij als Oxfam Novib over Zuidwest-Azië, omdat deze benaming de regio geografisch beschrijft zonder Europa als middelpunt te nemen.
Israël herhaalt Gaza-vernietigingscampagne in Libanon: watergebrek opnieuw oorlogswapen
Oxfam Novib waarschuwt dat de Israëlische militaire vernietigingscampagne in Gaza nu ook wordt uitgerold in Libanon. Zo bombardeert Israël waterinstallaties in Libanon waardoor families geen toegang meer hebben tot water. Meerdere van deze waterinstallaties zijn recent nog door Oxfam Novib en partners hersteld, nadat ze tijdens de vorige Israëlische aanvallen in 2024 verwoest of beschadigd werden, blijkt uit nieuwe analyse van Oxfam Novib.
Imagine Peace: Silencing Sudan - Leiden
Op 15 april is het drie jaar geleden dat de oorlog in Sudan uitbrak. Het is de grootste humanitaire crisis ter wereld, maar toch is er veel te weinig (media)aandacht voor. Deze avond in Wereldmuseum Leiden wil dat patroon doorbreken - met gesprekken, krachtige optredens en meer. Het is een avond die ruimte maakt voor wat vaak ongehoord blijft.
Rijker dan ooit, machtiger dan ooit - Amsterdam
Hoe kunnen we onze democratie beschermen tegen de groeiende vermenging van publieke besluitvorming en private belangen? Aan de hand van ons onderzoeksrapport 'Rijker dan ooit, machtiger dan ooit' zoomen we deze avond in op de warme banden tussen de politiek en de (super)rijken.
Belasting en de samenleving
Belastingen raken ons allemaal. Ze bepalen wie wat bijdraagt, hoe publieke voorzieningen worden gefinancierd en of maatschappelijke ongelijkheid groeit of afneemt. Toch staat fiscaliteit opvallend weinig centraal in het publieke debat. Daarom organiseren Oxfam Novib en Tax Justice Network Nederland op 18 mei een bijeenkomst in Nieuwspoort: 'Belastingen en de Samenleving'. In gesprek met politici, wetenschappers en experts verkennen we de rol van belastingen in onze samenleving — en hoe het stelsel eerlijker, eenvoudiger en transparanter kan worden ingericht.