
Supermarkten reageren op ons onderzoek rond (on)eerlijke chocolade
'Blieb.' Een nieuwe e-mail verschijnt op mijn scherm. Afzender: Aldi. De boodschap is kort maar krachtig. Aldi gaat een eerlijke prijs garanderen voor hun huismerkchocoladerepen, zodat cacaoboeren een leefbaar inkomen kunnen verdienen. Een mijlpaal, want nu zijn alle grote Nederlandse supermarkten om. Hoe kregen we – samen met onze supporters, partners en cacaoboeren – de sector in beweging? Ontdek het in deze blog.

De meeste cacao voor onze chocolade komt uit Ghana (10%) en Ivoorkust (31%). Daar werken miljoenen boerengezinnen hard om een product te verbouwen waar wereldwijd miljarden euro's mee worden verdiend.
Toch kunnen veel cacaoboeren nauwelijks rondkomen. In 2024 verdiende 91% van de cacaoboeren in Ghana en Ivoorkust géén leefbaar inkomen. Dat maakt het moeilijk om te investeren in een bedrijf, een huis, gezondheidszorg of onderwijs voor de kinderen. Bovendien houdt het armoede in stand en staat het oplossingen in de weg voor andere hardnekkige problemen, zoals kinderarbeid en ontbossing.
Jarenlang richtten bedrijven zich in hun duurzaamheidsinitiatieven vooral op wat boeren anders konden doen: hogere productiviteit, betere landbouwpraktijken of certificering. Daarmee leek het probleem dus vooral bij de boer te liggen. De rol van grote, machtige bedrijven bleef buiten beeld. Terwijl juist zij bepalend zijn voor de inkomens van boeren, door lage prijzen te betalen en oneerlijke inkoopvoorwaarden te stellen.
Hoog tijd, dus, dat bedrijven hun verantwoordelijkheid nemen. Wat begon als een niche-discussie, is inmiddels uitgegroeid tot een vraag waar de hele sector niet langer omheen kan.
Deze verandering begon niet bij de supermarkten, maar bij cacaoboeren en hun boerenorganisaties in Ghana en Ivoorkust. Keer op keer hadden zij dezelfde boodschap voor ons: zolang de discussie vooral gaat over wat boeren anders moeten doen, blijft een belangrijk deel van het probleem buiten beeld. Boeren kunnen productiever worden of trainingen volgen, maar als er geen eerlijke prijs betaald wordt, is een leefbaar inkomen onmogelijk.
Samen met partners hebben we die boodschap vertaald naar onderzoek, gesprekken met bedrijven en uiteindelijk onze supermarktcampagne voor eerlijke cacao. In 2024 tekenden we samen met meer dan 100 maatschappelijke organisaties en boerencoöperaties een gezamenlijke Call to Action. Daarin riepen we bedrijven op om niet alleen eisen te stellen aan boeren, maar ook zelf verantwoordelijkheid te nemen door eerlijke prijzen te betalen en boeren langetermijngaranties te geven.
Ons Raising the Bar-rapport was de start van een op supermarkten gerichte campagne. Dit rapport liet zien dat supermarkten een sleutelrol spelen in het bepalen van (eerlijke) prijzen en hield de sector een spiegel voor.

Albert Heijn kwam als eerste grote Nederlandse supermarkt over de brug. Ze kondigden concrete stappen aan om een eerlijke prijs te garanderen voor alle cacao in hun huismerkproducten. Andere supermarkten waren minder ambitieus en kwamen vooral met verre doelen en algemene ambities. Daarom bleven we samen met onze supporters druk zetten. Met radiospotjes, krantenadvertenties en tijdelijke green graffiti voor de ingangen van supermarkten maakten we zichtbaar dat mooie woorden niet genoeg zijn zolang boeren nog altijd geen leefbaar inkomen verdienen.
Langzaam begon de norm te verschuiven. Na Albert Heijn kwamen ook PLUS, Dirk en Jumbo over de brug. Met iedere toezegging voor een leefbaar inkomen werd het moeilijker voor de achterblijvers om de andere kant op te kijken.

Lidl was helaas één van die achterblijvers en daarom zetten we rond Sinterklaas 2025 namens cacaoboeren een schoen bij de supermarkt. Op het verlanglijstje stond maar één wens: een eerlijke prijs voor cacaoboeren.
Bovenstaande actie bleef niet onopgemerkt. Al snel deed ook Lidl een toezegging – niet alleen voor de Nederlandse chocoladerepen, maar voor alle huismerkrepen in Nederland, Duitsland, Luxemburg, België en Oostenrijk. Zo creëerde onze campagne ook internationaal flink impact. En daarmee bleef nog maar één grote supermarkt over: Aldi.
Daarom markeerde de eerdergenoemde e-mail van Aldi zo’n belangrijk moment. Nu hebben alle grote Nederlandse supermarkten beloofd een eerlijke prijs te betalen aan cacaoboeren. Het speelveld is veranderd. Dat is precies hoe maatschappelijke verandering werkt. Niet door één groot moment, maar via een reeks kleine stappen. Samen bouwen we aan die nieuwe, eerlijke werkelijkheid.
Natuurlijk is een toezegging niet hetzelfde als resultaat. De komende jaren zal moeten blijken hoe supermarkten hun beloften gaan uitvoeren en of boeren daadwerkelijk een hoger en stabieler inkomen gaan verdienen.
Dat is niet alleen de verantwoordelijkheid van supermarkten, ook grote chocolademerken moeten aan de bak. Bekende namen zoals Lindt en Nestlé ondernemen nog bar weinig actie. Ze maken wel mooie sier met allerlei duurzaamheidsprogramma's, maar betalen nog steeds geen eerlijke prijs aan de cacaoboer. Dat is niet meer uit te leggen.
Deze campagne voor eerlijke cacao laat zien hoe je dingen verandert, ook in de voedselsector waar boeren, (inter)nationale bedrijven en consumenten misschien verschillende belangen hebben. Bedrijven veranderen niet uit zichzelf; maar met publieke druk, onderzoek en veel volharding geven we ze een duwtje in de juiste richting.
Campagnevoeren en onderhandelen werkt – maar het vergt wel een lange adem. De komende jaren blijven we ons inzetten, ook op andere thema’s. Met campagnes als de Rode Lijn en de Eerlijke Geldwijzer blijven we bedrijven en beleidsmakers aanspreken op hun verantwoordelijkheid. Daarnaast werken we aan nieuwe campagnes, waaronder een campagne tegen gevaarlijke pesticiden in supermarktproducten.
Dit werk is alleen mogelijk dankzij de (financiële) steun van onze supporters. Dankzij jullie kunnen we onderzoek doen, campagne voeren en druk blijven zetten waar dat nodig is. Dankjewel! Nog geen donateur? Sluit je dan nu aan bij onze wereldwijde beweging voor gelijkheid.

Supermarkten reageren op ons onderzoek rond (on)eerlijke chocolade

Bijna alle grote Nederlandse supermarkten scoren dikke 0 op gendergelijkheid
Op Lidl na scoren alle grote Nederlandse supermarkten een dikke onvoldoende op gendergelijkheid: een schokkende 0. Albert Heijn, Aldi, Dirk, Jumbo en PLUS zetten geen stappen de loonkloof of gendergerelateerd geweld in hun toeleveringsketens aan te pakken. Alleen Lidl heeft een concreet actieplan en scoort daarmee een magere 33%. Dat blijkt uit onze nieuwe Superlijst Sociaal. Over de hele linie scoren de supermarkten onvoldoendes op mensenrechten, waarbij positie van vrouwen hun grootste blinde vlek is.

Onze chocoladeletters en kerstkransjes zijn toch niet zo feestelijk
Het is weer de tijd van het jaar waarin alle straten in Nederland feestelijk verlicht zijn. De kerstsfeer is ook te merken in de Nederlandse supermarkten. Richting december krijgen alle snacks, snoep en chocolade een kleurrijke verpakking. Maar dit jaar kijkt Ratri Kusumohartono (campaigner voor eerlijk voedsel bij Oxfam Novib) anders naar al die chocola. Na haar reis naar Ghana heeft chocolade een bittere nasmaak.