Naar hoofdinhoud

Superlijst: zo scoort jouw supermarkt op mensenrechten

Achter jouw boodschappen gaat heel wat menselijk leed schuil. Met Superlijst Sociaal leggen we de grootste supermarktketens in Nederland, Albert Heijn, Aldi, Jumbo, Lidl, PLUS, Dirk en Ekoplaza, langs de meetlat. Wat doen ze om kinderarbeid, discriminatie en uitbuiting in hun productieketens te voorkomen?

Een supermarktschap vol boodschappen

Superlijst Sociaal 2023: supermarkten maken te weinig werk van mensenrechten

Géén van de grote supermarkten in Nederland doet genoeg tegen de uitbuiting van de mensen die jouw boodschappen produceren. Zowel Albert Heijn, Aldi, Dirk, Ekoplaza, Jumbo, Lidl als PLUS scoren een onvoldoende op hun mensenrechtenbeleid in hun toeleveringsketens. Concrete acties om dit te verbeteren blijven uit, hoewel Lidl het nog het best doet. Meer over de Superlijst Sociaal 2023 lees je hier.

Ranglijst die toont welke supermarkten het best scoren op mensenrechten
2023 - Eerlijke boodschappen, superlijst sociaal ranglijst

Uitbuiting in de voedselketens

Uitbuiting is nog volop te vinden in de schappen van supermarkten. Zo hebben cacaoboeren in Ghana en Ivoorkust geen leefbaar inkomen. Arbeiders op Braziliaanse mangoplantages verdienen niet genoeg om zelf mango’s te kunnen betalen. Vrouwen worden wereldwijd achtergesteld: in de Indonesische visindustrie lopen vrouwen het risico hun baan te verliezen als ze zwanger worden. 

Internationale richtlijnen houden bedrijven verantwoordelijk om mensenrechtenschendingen in hun ketens te onderzoeken en aan te pakken. Maar dit gebeurt nog altijd te weinig. In plaats van te zorgen voor eerlijke toeleveringsketens, blijven supermarkten vooral bezig met zoveel mogelijk winst maken. Zo zetten supermarkten leveranciers onder druk om voor steeds lagere prijzen producten te leveren. Daar zijn vooral arbeiders en kleinschalige boeren de dupe van.

De strijd voor eerlijke boodschappen

Still video vakbondsleider Cadu eerlijke boodschappen

Wat we hebben bereikt

Een kartonnen protestbord in de vorm van een mango met daarop "wij willen eerlijke boodschappen" bij de ingang van de Aldi

Behind the Barcodes

Superlijst Sociaal

Hoog tijd dus voor eerlijke boodschappen. Daarom riepen we in 2023 de Superlijst Sociaal in het leven, een samenwerking van initiatiefnemer Questionmark met Oxfam Novib en Solidaridad. Superlijst Sociaal vergelijkt welke maatregelen Nederlandse supermarkten nemen om mensenrechten te verbeteren en uitbuiting uit hun schappen te bannen. We willen dat meer mensen weten dat er mensenleed achter hun boodschappen schuilt en dat de supermarkten sneller in actie komen.

Superlijst Sociaal borduurt voort op onze succesvolle Behind the Barcodes-campagne, die in 2018 van start ging. Daarin werden de 5 grootste Nederlandse supermarkten jaarlijks beoordeeld op hun mensenrechtenbeleid in hun toeleveringsketens. Questionmark neemt dit onderzoek op in het bredere onderzoeksprogramma Superlijst, dat supermarkten al vergelijkt op thema’s gezondheid, milieu en dierenwelzijn. 

Illustratie van twee personen die elkaar omhelzen tegen een groene achtergrond.
Transparantie en verantwoording
Illustratie van een vrouw met een megafoon waar planten en bloemen uit komen.
Rechten van arbeiders
Illustratie van een vrouw die een 'taartpunt' uit de aardbol neemt, omdat iedereen recht heeft op een eerlijk deel.
Rechten van boeren
Illustratie van drie jonge vrouwen die achter elkaar staan en elkaar vasthouden.
Rechten van vrouwen

Dit onderzoeken we bij de supermarkten

Te veel producten in jouw supermarkt bevatten een verborgen ingrediënt: uitbuiting. Samen strijden we voor uitbuitingsvrije boodschappen. In élke supermarkt.

Terwijl arbeiders worden uitgebuit en het voor klanten steeds moeilijker wordt om de dure boodschappen te betalen, draaien supermarkten megawinsten. Van hun mooie beloften om uitbuiting tegen te gaan komt veel te weinig terecht.