Overstromingen, cyclonen, bosbranden… natuurrampen beheersen het nieuws. Dit wordt alleen maar erger door de opwarming van de aarde. Maar wie zijn de mensen achter de headlines, die dagelijks de gevolgen merken van klimaatverandering? En hoe gaan zij daarmee om?
We nemen een kijkje bij katoenboer Rukhsana (43) uit Pakistan. In 2020 werd zij, en miljoenen andere Pakistanen, opgeschrikt door gigantische overstromingen. Oogst weg, boerderij vernield... toch bloeit Rukshana’s bedrijf inmiddels weer als nooit tevoren. Hoe? Dankzij een nieuwe vorm van microkrediet, die óók rekening houdt met klimaatrampen.
Klimaatrampen hebben de afgelopen twee decennia een impact gehad op ongeveer 4,2 miljard mensen, volgens berekeningen van de Verenigde Naties. Veel van die mensen werden zelfs meerdere keren geraakt door een ramp. Ook Pakistan bleef niet gespaard. In 2022 veroorzaakten moessonregens verwoestende overstromingen die ruim 800 levens eisten en meer dan 2 miljoen huizen, 8000 wegen en 165 bruggen in puin legden. 3,7 miljoen hectare landbouwgrond werd beschadigd en meer dan 400.000 stuks vee gingen dood. De ramp trof in totaal 12,3 miljoen mensen, waarvan meer dan de helft ontheemd raakte.
In de zuidoostelijke provincie Sindh, waar Rukhsana samen met haar man en twee kinderen woont, zijn de sporen van de ramp nog steeds zichtbaar in het landschap. Deze staat ook gegrift in het geheugen van Rukhsana. "Twee jaar terug liep mijn katoenbedrijf goed, onder andere door de lening van SAFCO (Pakistaanse microfinancieringsinstelling die met geld van Oxfam Novib leningen verstrekt aan ondernemers, juist in armere gebieden). Daarmee kon ik mijn bedrijf uitbreiden of investeren in apparatuur om de kwaliteit van mijn gewassen te verbeteren. Ik zorgde voor mijn gezin en had een goed leven. Maar toen begon de zware regenval en vervolgens sleurde een overstroming mijn gewassen en huis mee.”
"Toen mijn boerderij en huis instortten door het watergeweld, stortten ook mijn dromen in.”
Mensen in Sindh, zoals Rukhsana, dragen weinig tot niets bij aan de klimaatverandering. Toch lijden ze enorm door de gevolgen ervan. Dat is niet alleen in Pakistan het geval, maar ook in andere landen met verwaarloosbare CO2-uitstoot, zoals Somalië en de Filipijnen. Enorm onrechtvaardig! Daarom pleiten wij samen met activisten wereldwijd voor klimaatrechtvaardigheid: de grote vervuilers (waaronder Nederland) moeten betalen voor klimaatschade die ze aanrichten in kwetsbare landen.
Daarnaast geven we mensen ter plaatse de middelen om zich te weren tegen een veranderend klimaat. Ook in Pakistan, waar we al jaren microkrediet verlenen aan kleinschalige ondernemers. De focus ligt hierbij op vrouwen op het platteland. De overstromingen van 2022 maakten duidelijk dat er een buffer moest komen voor klimaatrampen. Mensen waren nu in één klap hun levensonderhoud kwijtgeraakt en dat zou in de toekomst weer kunnen gebeuren. Dus ontwikkelden we samen met onze Pakistaanse microfinancieringinstelling SAFCO een nieuwe strategie.
Bijvoorbeeld dat ondernemers zoals Rukhsana niet alleen krediet ontvangen voor hun gewassen, maar dat dit gekoppeld wordt aan een betaalbare verzekering. Dat is een vangnet voor ondernemers, als ze hun bezittingen en levensonderhoud kwijtraken door een klimaatramp. Aanvullend geven we voorlichtings- en trainingsprogramma’s aan ondernemers om beter voorbereid te zijn op rampen en om de risico’s zoveel mogelijk te beperken. Zo kunnen ze weloverwogen beslissingen nemen en proactieve stappen zetten om hun bezittingen te beschermen.
“Het microkrediet was een reddingsboei voor mij en mijn gezin. Nu ben ik voorbereid op de toekomst.”
Na de ramp verbleef Rukshana’s familie tijdelijk in een opvangkamp. “Op een dag, terwijl we ons afvroegen hoe we alles weer konden opbouwen, kregen we een telefoontje van SAFCO. Ze vertelden me dat ze ons wilden helpen om de storm te doorstaan. Dat was een reddingsboei voor mij en mijn gezin," zei Rukhsana.
"Ik kreeg niet alleen een lening van PKR 200.000 (€ 650), maar ze gaven me ook een extra subsidie van Rs. 30.000 (€ 100) om mijn bedrijf nieuw leven in te blazen. De adviessessies die ze gaven, gaven me de moed om weer op te bouwen. Ik ben me nu ook bewuster van de gevolgen van klimaatverandering en weet hoe ik me moet voorbereiden op de toekomst. Hun sessies waren echt een eyeopener voor me. Ik kreeg een helpende hand toen ik die het hardst nodig had. Als ik nu naar mijn velden kijk, besef ik hoe sterk ik kan zijn als ik niet opgeef. Met vastberadenheid en een beetje hulp kun je heel veel bereiken.”
Boerin Hellen weert zich tegen extreem weer
'Dit seizoen heeft het veel minder geregend dan normaal, en dit is al jaren zo.’ Hellen Akello uit Uganda worstelt met extreem weer door klimaatverandering. Met behulp van landbouwscholen weten zij en haar collegaboeren hun inkomsten én hun gewassen te verbeteren.
Klimaatplan 2024: onze boodschap aan de regering
Het komende jaar werkt de regering aan een Klimaatplan 2024. Daarin staat wat de regering de komende 10 jaar doet om klimaatverandering tegen te gaan. Wat kunnen we verwachten? En wat gaat Oxfam Novib doen? We praten je bij.