Nieuw onderzoek: miljardairs breken onze democratie af

Geld en macht gaan al sinds mensenheugenis samen. Maar niet eerder waren de superrijken zó rijk of ging hun invloed zo ver. Om even een bizar cijfer te noemen: in 2025 hadden miljardairs samen 18,3 biljoen aan vermogen. Dat is een cijfer met 12 nullen. De bedrijven van deze superrijken bedienen vaak een miljardenpubliek ( Elon Musk met X en Jeff Bezos met Amazon). De kans is groot dat ook de lezer er regelmatig gebruik van maakt. De (economische) macht die daarmee gepaard gaat, spreekt voor zich.

Maar ook politiek laten de superrijken zich gelden. Miljardairs doneren aan politieke partijen en lobbyen voor hun eigenbelang, zoals lagere belastingen op miljoenvermogens. Dat Naast hun politieke invloed hebben miljardairs ook (indirect) invloed op wat er wel of niet geschreven wordt in de media. 9 van de 10 grootste social mediabedrijven is in handen van een miljardair (waaronder Instagram, LinkedIn en X). Ook heeft een groepje miljardairs aandelen in ruim de helft van de grootste mediabedrijven ter wereld. 

Miljardairs doneren aan politieke partijen en lobbyen voor hun eigenbelang, zoals lagere belastingen op miljoenvermogens. Met succes: president Trump heeft de belastingen voor de superrijken verlaagd én verzet zich tegen het internationaal zwaarder belasten van multinationals. Sinds zijn presidentschap zijn de superrijken nóg rijker geworden. Sterker nog, nog nooit in de geschiedenis hadden miljardairs zoveel geld.

Miljardairs hebben (indirect) invloed op wat er online of in de media wordt geschreven. 9 van de 10 social mediabedrijven is namelijk in handen van een miljardair. Daarnaast heeft een klein clubje milardairs, via aandelen, aanzienlijke invloed bij ruim de helft van de grootste mediabedrijven ter wereld. De economische, politieke en media-invloed van een klein clubje miljardairs is niet alleen absurd. Het is een bedreiging voor de democratie. 

Bijna de helft van de wereldbevolking leeft in armoede, terwijl het vermogen van miljardairs maar blijft stijgen. Bizar, toch? Ook ons land ontkomt niet aan die ongelukkige trend. Meer dan een miljoen Nederlandse huishoudens kampen met schulden en de rijken worden steeds rijker.

Belastingen spelen een sleutelrol in de groeiende ongelijkheid. Onderzoek wijst uit dat miljardairs gemiddeld zo’n 20% belasting betalen over hun vermogen, terwijl Nederlanders met een gemiddeld inkomen 45% belasting betalen. Dit komt voornamelijk doordat inkomen uit loon veel zwaarder wordt belast dan inkomen uit kapitaal (bijvoorbeeld uit aandelen, vastgoed of een onderneming). Gevolg: hoe rijker je bent, hoe minder belasting je relatief betaalt.

Ook in Nederland

• Verhoog de vermogensbelasting voor de superrijken (bijvoorbeeld op miljoenenerfenissen).
• Verbied bedrijfsgiften aan politieke partijen én verlaag het maximumbedrag voor individuen.
• Verplicht een lobbyregister, zodat iedereen ziet welke bedrijven of personen lobbyen bij de politiek.
• Versterk de positie van onafhankelijke media, maatschappelijke organisaties en vakbonden.