Waarom we iedereen – en júist mannen – nodig hebben in de strijd voor gendergelijkheid
Hey, man! Ja, jij. Of je vriend, vader, broer. Eigenlijk elke man die zich niet aangesproken voelt als we het hebben over gendergerelateerd geweld, want je valt geen vrouwen lastig en gebruikt al helemaal geen geweld. Dat is heel fijn, maar dat betekent niet dat je geen actie kan ondernemen. In tegendeel: mannen zijn onmisbaar in de strijd voor gendergelijkheid. Hier lees je waarom.
Allereerst: gendergerelateerd geweld is een gigantisch probleem
Ja, is het wel echt zo’n probleem? Ik ken anders een vrouw die gewoon ’s nachts over straat gaat hoor. En die nog nooit is aangerand. Het zijn anekdotes die we vaak horen maar die voorbijgaan aan de echte cijfers en de statistieken. En die spreken voor zich.
- Elke 8 dagen wordt in Nederland een vrouw vermoord, meestal door een (ex-)partner of familielid. Femicide, noemen we dat.
- Maar liefst 41% van de vrouwen in Nederland krijgt te maken met geweld, zo’n 40% met online geweld.
- Bijna de helft van de jonge vrouwen in Nederland loopt of rijdt weleens om voor hun eigen veiligheid (bron: CBS).
Zolang miljoenen vrouwen en meisjes niet veilig over straat kunnen en zelfs gevaar lopen achter hun eigen voordeur, kunnen we toch wel heel stellig zijn: gendergerelateerd geweld is inderdaad een groot probleem.
VN-onderzoek concludeert: werk aan de winkel voor Nederland
Zo is er te weinig geld voor preventie, wordt gendergerelateerd geweld niet als structureel probleem gezien en heeft niet iedereen voldoende toegang tot bescherming en opvanghuizen. Kortom: Nederland moet nú meer doen tegen gendergerelateerd geweld.
Geweld begint klein en online – ook bij hele gewone mannen
Geweld tegen vrouwen of zelfs moord zijn uitwassen van denkbeelden die kleiner beginnen. Met een seksistische grap, kleedkamerpraat, naroepen of het seksualiseren van vrouwen. De online wereld speelt daar een steeds grotere en gevaarlijkere rol in. Grote sociale media-platforms, in de handen van buitenlandse, rijke, machtige mannen verspreiden op gigantische schaal vrouwhatende content via verslavende algoritmes.
Influencers zoals Andrew Tate, die giftige denkbeelden en leugens rondslingert over vrouwen en mannelijkheid, krijgen ruim baan online en hebben miljoenen jonge volgers. Zij zien de wereld graag opgedeeld in 'traditionele rolpatronen'. Dat wil zeggen dat mannen op alle vlakken dominanter moeten zijn dan vrouwen: fysiek, seksueel en financieel. Pas dan ben je een 'echte man'. Je zachter opstellen, emoties tonen en zorg dragen voor anderen is vrouwelijk of 'gay' en moet vermeden worden. Dit manbeeld heeft een schadelijk effect op vrouwen, maar ook mannen gaan gebukt onder deze traditionele verwachtingen.
Daarnaast zien we dat nieuwe AI-systemen worden gecreëerd om kinderen en vrouwen mee uit te kleden en deepfake porno mee te maken. Er bestaat Europese wetgeving om dit soort schadelijke content en systemen tegen te gaan, maar onze overheden falen om de regels uit te voeren en platforms echt verantwoordelijk te houden. Hierdoor leren miljoenen jongens en mannen dat vrouwenhaat en gendergerelateerd geweld ‘normaal’ zijn: Europees onderzoek toont aan dat een nieuwe generatie van jonge mannen veel conservatiever is gaan denken over feminisme en gendergelijkheid dan de vorige twee generaties. Dit is een direct gevolg van wat zich online in de zogenoemde ‘manosphere’ afspeelt, en heeft zowel gevolgen online als offline.
Gevaar 1: femicide
Gendergerelateerd geweld komt in verschillende vormen, waarin femicide de meest extreme is. Het normaliseren van dit geweld begint al bij zogenaamd ‘onschuldige’ vormen van discriminatie zoals seksistische grappen en opmerkingen. Dit zien we elke dag gebeuren in de media, op werk, school en thuis en het creeërt een glijdende schaal naar fysieke vormen van geweld en mentale mishandeling van vrouwen.
Alleen samen maken we een eind aan gendergerelateerd geweld
Deze handige piramide laat zien hoe gendergerelateerd geweld alleen maar kan bestaan in een samenleving waarin giftige man- én vrouwbeelden worden genormaliseerd. Tijd dus om die piramide af te breken – te beginnen bij het fundament. En daar ligt een ontzettend belangrijke rol weggelegd voor mannen. Juist de jongens en mannen die zich niet aangesproken voelen en zichzelf niet zien als geweldpleger, kunnen hun verantwoordelijkheid nemen om zich tegen seksisme en geweld uit te spreken. Tegenover elkaar bijvoorbeeld, door elkaar aan te spreken op giftig gedrag, op seksistische grappen, op lastigvallen.
Maar het is ook de hoogste tijd dat veel meer mannen zich publiekelijk laten horen. Dat is cruciaal als we willen dat onze overheden prioriteit maken van het aanpakken van gendergerelateerd geweld. Bijvoorbeeld door beter toe te zien op digitale wetgeving en door veel meer budget vrij te maken voor een structurele aanpak van geweld. De laatste maanden heeft dit onderwerp gelukkig meer aandacht gekregen in de media en in de politiek. Juist nu is het daarom belangrijk om de druk samen verder op te voeren.
We weten dat de meeste Nederlanders – ook mannen - een wereld willen waarin iedereen veilig is, thuis, op straat en online. Hoog tijd om onze krachten te bundelen, dat geluid te laten horen en iedereen – van zwijgende mannen tot onze machthebbers - in beweging te krijgen voor een vrije, veilige en gelijke wereld.
Oxfam Novib & gendergelijkheid
Oxfam Novib strijdt voor gendergelijkheid wereldwijd. Dat doen we door het probleem bij de wortel aan te pakken. We werken er hard aan om een einde te maken aan gendergerelateerd geweld, maar richten ons ook op de sociale normen en economische en politieke systemen daarachter. Met onze programma’s wereldwijd zorgen we bijvoorbeeld dat vrouwen baas kunnen zijn over hun eigen lichaam en eisen we dat overheden en bedrijven vrouwenrechten waarborgen. Dat doen we met partnerorganisaties en activisten, en met miljoenen mensen zoals jij.
Meer over ons werk