10 dingen die je moet weten over Israël en bezet Palestijns gebied

Het bezette Palestijns gebied bestaat uit de Gazastrook (vaak kortweg Gaza genoemd), de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem. Het Palestijnse grondgebied wordt al meer dan vijftig jaar bezet, sinds Israël deze gebieden in 1967 veroverde in de Zesdaagse Oorlog. De 4,8 miljoen Palestijnen in Gaza, de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem merken dagelijks de gevolgen van deze bezetting.  

Gaza is een kleine strook land, grenzend aan Israël, Egypte en de Middellandse Zee. Het gebied is slechts twee keer zo groot als Texel, maar er wonen ruim 2 miljoen mensen. Daarmee is het één van de dichtstbevolkte gebieden ter wereld.

De Westelijke Jordaanoever grenst aan Jordanië en Israël en heeft zo’n 3 miljoen Palestijnse inwoners. Sinds de Oslo-akkoorden uit 1995, als onderdeel van het Midden-Oosten Vredesproces, is het gebied verdeeld in drie districten. In Gebied A oefent de Palestijnse Autoriteit maximale, maar nog steeds niet complete, controle uit over de veiligheid en het burgerlijk bestuur.  In Gebied B gaat de Palestijnse Autoriteit wel over het burgerlijk bestuur, maar heeft de Israëlische regering het veiligheidstoezicht. Tot slot is er Gebied C, dat 60% van de Westelijke Jordaanoever beslaat. Dit gebied valt volledig onder Israëlisch veiligheidstoezicht en burgerlijk bestuur. 

Oost-Jeruzalem is onderdeel van de Westelijke Jordaanoever. De eeuwenoude stad is in tweeën gesplitst, waarbij het oostelijke gedeelte toebehoort aan de Palestijnen. Israël beschouwt de gehele stad als haar hoofdstad, maar deze claim wordt internationaal niet erkend. 

In 2005 trekt Israël haar troepen terug uit de Gazastrook, maar blijft het wel het luchtruim en het zeegebied controleren. In de praktijk is Gaza dus nog steeds bezet gebied. In 2006 komt in Gaza de Palestijnse beweging Hamas aan de macht. Veel landen, inclusief Nederland, beschouwen deze beweging als een terroristische organisatie. 

Als reactie sluit Israël het gebied hermetisch af. Ook buurland Egypte blokkeert de grens met Gaza. Volgens Israël is dit vanwege de nationale veiligheid, maar de internationale gemeenschap veroordeelt deze illegale blokkade, die nu al meer dan vijftien jaar duurt. De blokkade is in strijd met het internationaal humanitair recht, omdat de Palestijnse bevolking collectief wordt gestraft. Gaza wordt door de Verenigde Naties ook wel een openluchtgevangenis genoemd, omdat bewoners geen kant op kunnen. 

De consequenties zijn enorm. De blokkade heeft de economie totaal verwoest: handel met andere Palestijnse gebieden of het buitenland is niet mogelijk. De meeste mensen kunnen Gaza niet verlaten en zijn dus afgesneden van andere Palestijnen. Ook de humanitaire nood is hoog. Burgers in Gaza hebben onder andere geen toegang tot schoon drinkwater, voedsel, gezondheidszorg en onderwijs. 

Op de Westelijke Jordaanoever groeit het aantal illegale Israëlische nederzettingen en Israëlische kolonisten hard. Volgens het internationaal recht zijn deze nederzettingen illegaal. Zowel de Europese Unie als de Verenigde Naties beschouwen die nederzettingen als een obstakel voor de vrede. Toch verlenen de Israëlische autoriteiten ieder jaar weer nieuwe vergunningen voor te bouwen nederzettingen. Ondertussen wonen er ruim 750.000 kolonisten op de Westelijke Jordaanoever, tegenover zo’n drie miljoen Palestijnen. 

Water is leven. Toch is minder dan 4% van het zoetwater in Gaza drinkbaar. Het is niet veel beter gesteld met het zoute water: de aangrenzende zee is totaal vervuild door lozingen uit het riool. Op de Westelijke Jordaanoever beheerst Israël de meerderheid van de waterbronnen, die Palestijnen niet zomaar mogen gebruiken. Als een gevolg wordt veel Palestijnse landbouwgrond  onbruikbaar en verandert het in woestijn. Dit is zorgelijk vanuit menselijk oogpunt, maar zeker ook vanuit ecologisch oogpunt. Door de verwoestijning verdwijnen bovendien ook veel planten- en diersoorten op de Westelijke Jordaanoever. 

De jarenlange bezetting van de Palestijnse gebieden eist zijn tol. Zoals bij alle bezettingen of oorlogen zijn burgers het voornaamste slachtoffer. Bijna een kwart van de Palestijnen leeft onder de armoedegrens. In Gaza was vóór de genocide zelfs meer dan 80% van de bevolking afhankelijk van noodhulp. Inmiddels ligt dat getal nog een stuk hoger. 

Honderdduizenden Palestijnen staan dagelijks in de rij voor een handjevol linzen, vaak hun enige maaltijd van de dag. Ziekenhuizen, scholen en een groot deel van alle huizen zijn verwoest, en de huizen die er nog staan kunnen elk moment instorten. In Gaza zijn hele wijken compleet met de grond gelijkgemaakt. Er is geen toegang tot schoon water, heel veel mensen zijn ondervoed en besmettingsziekten verspreiden zich in een rap tempo door gebrek aan water en hygiëne. De ziekenhuizen die niet verwoest en nog deels operationeel zijn, zijn overbelast en de mensen leven in wanhopige omstandigheden zonder fatsoenlijk onderdak en bescherming, terwijl de bombardementen doorgaan. 

Met name in Gaza ervaren veel mensen hun situatie als uitzichtloos, ook vóór de huidige escalatie. Er was al weinig werkgelegenheid: 50% van de jongeren was werkloos, het hoogste percentage ter wereld. Door de blokkade van de afgelopen jaren verkeert de economie in een belabberde staat. Er is letterlijk en figuurlijk weinig bewegingsvrijheid. Het gebied is zeer dichtbevolkt en mensen kunnen Gaza niet uit zonder toestemming van de Israëlische regering. Dat is al jaren zo, ook vóór de huidige aanscherping van de blokkade. Veel mensen vragen zich af of en wanneer de situatie in Gaza zal verbeteren. Die uitzichtloosheid eist mentaal een tol, met name ook voor veel jongeren. 

De afgelopen jaren zijn er veel slachtoffers gevallen, waarvan de overgrote meerderheid aan Palestijnse zijde. Het is belangrijk dat er een echt staakt-het-vuren komt en er gewerkt wordt aan een vreedvreedzame oplossing voor zowel Palestijnen als Israëliërs, op basis van het internationaal recht. Dat betekent óók een einde aan de bezetting van Palestina. Want alleen dan kunnen de armoede en humanitaire nood in Palestina echt worden aangepakt en maakt duurzame vrede een kans. 

Palestijnen en Israëliërs die vreedzaam protesteren tegen de bezetting, worden door de autoriteiten vaak hard aangepakt. Oxfam Novib staat achter de moedige mensen die zich blijven uitspreken tegen onrecht en voor een vredige oplossing. 

De internationale gemeenschap, inclusief Nederland, moet zich harder uitspreken tegen schendingen van het internationaal recht en de betrokken partijen ter verantwoording roepen. De afgelopen jaren is dit te vaak niet gebeurd. Mede hierdoor blijven er mensenrechtenschendingen plaatsvinden en groeit de ongelijkheid en armoede onder de Palestijnse bevolking. Bovendien staat de aanhoudende bezetting van Palestijns grondgebied langdurige vrede in de weg. Het is cruciaal dat de internationale gemeenschap zich uitspreekt tegen de bezetting en geweld (van beide kanten) en vóór een vreedzame oplossing. Ook de media hebben hierin een belangrijke rol. 

Oxfam Novib is al sinds de jaren vijftig actief in bezet Palestijns gebied en Israël. Een groot gedeelte van ons werk richt zich op noodhulp. We zorgen dat de meest kwetsbare mensen in ieder geval toegang hebben tot schoon drinkwater, voedsel en hygiënische voorzieningen. Daarnaast helpen we mensen met het verwerken van trauma’s, creëren we economische  kansen voor vrouwen en ondersteunen we Palestijnse boeren op de Westelijke Jordaanoever. Dit doen we in samenwerking met zowel Palestijnse als Israëlische partnerorganisaties. 

Daarnaast zet Oxfam Novib zich in voor een vreedzame oplossing voor Palestijnen en Israëliërs op basis van het internationaal recht. Zowel Israëliërs als Palestijnen verdienen het om in waardigheid te leven, zonder angst voor geweld of onderdrukking. Lees hier meer over hoe wij dit doen en over al ons werk in Israël en bezet Palestijns gebied.