5 dingen over (super) El Niño die je waarschijnlijk nog niet wist

El Niño is een klimaatverschijnsel waarbij het zeewater in een deel van de Stille Oceaan opwarmt. Dit gebeurt eens in de zoveel jaar en heeft een grote invloed op het weer duizenden kilometers verderop. In sommige landen valt veel meer regen dan normaal, terwijl andere juist te maken krijgen met extreme droogte. Aan enkele regio’s (zoals Europa) gaan de gevolgen van El Niño grotendeels voorbij. De impact van El Nino verschilt dus per plek, seizoen en jaar. Maar één ding is zeker: dit jaar zullen miljoenen mensen de gevolgen merken. Experts waarschuwen namelijk voor een super El Niño. 

Wist je dat: de naam El Niño betekent letterlijk ‘het (kerst)kindje’ in het Spaans. De piek ligt namelijk vaak in december. 

El Niño is een natuurlijk verschijnsel, maar door klimaatverandering wordt dit fenomeen elk jaar heftiger. De oceanen zijn namelijk flink warmer als normaal. Daardoor wordt er tijdens een El Niño extra veel warmte aan de atmosfeer afgegeven. De gevolgen van zo’n super El Niño: wereldwijd nog meer regen, nog langere periodes van droogte en nog extremere hittegolven. Wat vroeger ‘alleen maar’ een zware periode was voor mensen, kan nu uitgroeien tot een regelrechte ramp. Rijke landen hoeven zich voorlopig niet super veel zorgen te maken. Zij hebben het geld om hoge dijken en stevige huizen te bouwen. In de praktijk zijn het vooral armere landen en mensen die de volle – en soms fatale – laag krijgen.

El Niño laat Nederland grotendeels links liggen. De gevolgen beperken zich hooguit tot een iets nattere winter of lente. De meeste Nederlanders voelen vooral indirect de impact, namelijk in de portemonnee. Wereldwijd mislukken oogsten door extreem weer en dat vertaalt zich direct door naar hogere prijzen in de supermarkt. Mogelijk blijft het daar in de toekomst niet bij.

Waar vallen op dit moment dan de zwaarste klappen? Opvallend genoeg is dat niet in de Stille Oceaan (waar El Niño ontstaat), maar juist duizenden kilometers verderop. In veel Afrikaanse, Aziatische en Zuid-Amerikaanse landen zien boeren hun oogst mislukken door droogte. Gezinnen verliezen hun huis door overstromingen. Drinkwater wordt schaars en voedselprijzen stijgen. Wat wij alleen in rampenfilms zien, is helaas de realiteit voor miljoenen mensen. 

El Niño komt eraan. Dat is een feit. Maar de omvang van de rampen die erop volgen? Dát wordt mede bepaald door politieke keuzes. Jarenlang is te weinig geïnvesteerd in het aanpakken van klimaatverandering. Ook Nederland loopt hopeloos achter met het halen van de klimaatdoelen. Bovendien gaat er veel te weinig geld naar kwetsbare landen om zich te weren tegen klimaatverandering. Terwijl de mensen die het minst hebben bijgedragen aan de klimaatcrisis vaak de hoogste prijs betalen. 

Daarom pleiten we niet alleen voor noodhulp wanneer een ramp toeslaat, maar juist ook voor eerlijke klimaatfinanciering en een stevige aanpak van de klimaatcrisis. Dat noemen we met een duur woord klimaatrechtvaardigheid. Want El Niño kunnen we niet voorkomen. Maar dat miljoenen mensen daardoor alles kwijtraken? Dat is geen natuurwet. Dat is een politieke keuze.

In tegenstelling tot een aardbeving komt El Niño niet uit de lucht vallen. Wetenschappers zien het vaak maanden van tevoren aankomen en kunnen de effecten goed voorspellen. Dat biedt zowel een kans als een verantwoordelijkheid om op tijd in actie te komen. 

Samen met onze partnerorganisaties leggen we daarom voedselvoorraden aan; herstellen waterputten en -leidingen; geven boeren trainingen en de middelen om zich aan te passen aan het klimaat (bijvoorbeeld met droogtebestendige zaden) en geven voorlichting in de regio. Dit voorbereidende werk redt levens én is vaak goedkoper dan pas ingrijpen als de ramp al begonnen is.

We zijn actief in bijna tachtig landen wereldwijd. Per land maken we analyses en schatten we de risico’s in – uiteraard altijd in samenwerking met onze partners en collega’s uit het land in kwestie, die de situatie goed kennen. Hierdoor kunnen we direct in actie komen als er een ramp plaatsvindt. Jouw bijdrage is hierbij cruciaal!