Eindelijk goed klimaatnieuws: een eerste stap naar een wereld zonder fossiele brandstoffen

Blog door klimaatexpert Hilde Stroot

Historische en hoopvolle doorbraak

Het was altijd de olifant in de kamer tijdens VN-klimaattoppen: het uitfaseren van fossiele brandstoffen. Omdat alle (198!) landen het eens moeten worden tijdens zulke toppen, zijn er altijd wel wat landen die vooruitgang blokkeren. Fossiel kwam dus eigenlijk nooit echt aan bod, terwijl dit toch echt de grootste bron van uitstoot en dus klimaatverandering is.

Totdat de regeringen van Colombia en Nederland tijdens de klimaattop in Brazilië vorig jaar aankondigden de Santa Marta-conferentie te organiseren, met als titel: The Conference for the Just Transition Away from Fossil Fuels. En met 55 landen aanwezig tijdens deze conferentie eind april lijkt er eindelijk een historische en hoopvolle doorbraak te zijn.

Een greep uit de afspraken die in Santa Marta zijn gemaakt: 

• Er is een wetenschappelijk panel opgericht om landen te helpen bij de energietransitie richting 1,5°C – de grens om de opwarming van de aarde zoveel mogelijk te beperken.
• Er zijn verschillende werkgroepen gestart: één helpt landen bij het ontwikkelen van plannen die aansluiten op hun nationale klimaatbeleid, een tweede kijkt naar hoe financiering en investeringen beter kunnen aansluiten op de energietransitie in armere landen, en een derde brengt in kaart hoe in- en uitvoerders van fossiele brandstoffen een gecontroleerde afbouw kunnen realiseren.
• Er komt een tweede conferentie volgend jaar onder leiding van een coördinerende groep van landen waaronder Nederland (de medeorganisator van de eerste).

Voor nu klinkt dit alles misschien best vrijblijvend, en dat klopt: de voortgang en het succes hiervan hangt sterk af van de politieke wil om nu door te zetten. Maar deze afspraken vormen een hoopvolle en noodzakelijke eerste stap die in de toekomst tot concrete resultaten kan leiden. De overheden van Tuvalu en Ierland hebben toegezegd om in april 2027 de vervolgconferentie te organiseren om toe te zien op wat er beloofd is, maar vooral ook om al die woorden om te zetten in daden. 

Belangrijk wordt vooral ook hoe dit proces verbonden wordt met de grotere VN-klimaatonderhandelingen, zodat dit niet alleen een proces is van een club welwillende landen maar gedragen wordt door álle landen. Daarom is afgesproken de resultaten te delen en samen te werken met zowel de vorige klimaattop-voorzitter, Brazilië, als de volgende voorzitters, Australië en Turkije. 

Boven alles betekenen deze afspraken een sprankje hoop. Te midden van alle geopolitieke spanningen en conflicten hebben 55 landen bewust gekozen voor samenwerking, om samen de energietransitie te versnellen en een einde te maken aan het fossiele tijdperk. Dat is een veelbelovende ontwikkeling. Santa Marta is een belangrijke mijlpaal die de weg vrijmaakt voor verdere gesprekken en acties om fossiele brandstoffen op een eerlijke manier uit te faseren. Als Oxfam volgen we dit proces op de voet, zodat de beloften ook echt snel worden omgezet in actie.