banken beloven beter beleid

terug naar alle campagnes

Oxfam Novibs oproep aan bankgroepen niet te investeren in ‘landjepik’ heeft succes. Diverse banken scherpen hun beleid aan en passen dit toe.

Foto: Simon Rawles/ Oxfam

Uit tal van rapporten blijkt dat veel bedrijven die in ontwikkelingslanden grond kopen, pachten of de gebruiksrechten krijgen om grote plantages aan te leggen voor bijvoorbeeld voedsel-, hout- of biobrandstofproductie, vaak onvoldoende rekening houden met de lokale bevolking. Het komt regelmatig voor dat arme boerengezinnen – soms met geweld – van hun grond worden verjaagd: landjepik. Een schadeloosstelling wordt meestal niet gegeven, of hooguit in de vorm van een klein lapje grond. Te weinig om van te leven. Boeren verliezen hun werk en inkomen en worden nog armer dan ze al waren.

overleg

Sinds oktober 2011 vraagt Oxfam Novib elf Nederlandse bankgroepen om bij investeringen in landverwervende bedrijven te letten op de gevolgen voor de lokale bevolking. Oxfam Novib stelt dat zulke investeringen nuttig kunnen zijn, mits de lokale bevolking niet wordt gedupeerd. Oxfam Novib vraagt banken transparant te zijn over hun beleid tegen landjepik en over hun investeringen in landverwervende bedrijven, Bovendien verwachten wij van banken dat zij hun beleid tegen landjepik aanscherpen en bedrijven aansporen landjepik tegen te gaan. Een aantal banken gaf aan dat zij dit als een nieuw thema beschouwen in het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen, en waren bereid tot overleg.

afspraken

In contracten over land moeten heldere afspraken staan over de rechten van de mensen die op deze grond wonen. Het is cruciaal dat de bewoners kunnen instemmen met landdeals. Goede afspraken voorkomen dat lokale boeren van hun middelen van bestaan worden beroofd. Veel banken deden te weinig om dit te voorkomen en kleine boeren te beschermen. Sommige banken publiceren nauwelijks iets over hun landbeleid. Ook voldoen veel banken niet aan internationale transparantierichtlijnen. Ze voeren wel beleid op mensenrechten, maar te algemeen om landjepik echt te voorkomen.

toezeggingen

Inmiddels heeft ABN AMRO beloofd om nog dit jaar haar investeringsbeleid aan te scherpen en onder andere instemmingsrecht voor de lokale bevolking op te nemen. In contracten met bedrijven komen hierover speciale clausules. ABN AMRO publiceert haar aangescherpte beleid in mei.

Delta Lloyd heeft onlangs nieuw beleid voor vermogensbeheer ingevoerd om landjepik te voorkomen. Instemmingsrecht voor de lokale bevolking – onder wie specifiek vrouwen – en transparante contracten voor landverwerving zijn belangrijke criteria. Delta Lloyd zet dit nieuwe beleid in 2012 in en let extra op betrokkenheid van en uitvoering door bedrijven. SNS Reaal zal in 2012 haar beleid tegen landjepik aanscherpen en toepassen.

Triodos investeert momenteel niet in bedrijven die betrokken zijn bij landopkoop. De bank sluit niet uit dat in de toekomst wel te doen, maar geeft aan haar beleid voor landopkoop in 2013 aan te scherpen met instemmingsrecht voor de lokale bevolking. Ook liet Triodos weten nu al alert te zijn op de problematiek van landjepik.

Enkele bankgroepen gaven aan stappen te willen nemen tot grotere transparantie. Zo schreef Aegon dat het meer inzicht gaat geven in haar gesprekken met bedrijven die betrokken zijn bij sociale misstanden.

ASN Bank voert al een goed beleid om landjepik te voorkomen. Beleid van Aegon, Friesland Bank (dat onlangs overgenomen is door Rabobank), ING en de Rabobank is nog voor verbetering vatbaar.

vervolg

Oxfam Novib heeft diepgaand met de banken gesproken en eind april nog enkele concrete aanvullende vragen gesteld aan diverse banken. Verwacht wordt dat zij binnen een redelijke termijn zullen reageren. Hopelijk tonen zij bereidheid om concrete stappen te zetten naar verdere verbetering van hun beleid en toepassing hiervan om landjepik tegen te gaan

landelijke actie maart-april

In advertenties, radiospots en in een filmpje op YouTube werd het Nederlandse publiek opgeroepen banken via e-mail en Facebook aan te spreken op hun beleid voor investeringen in landverwervende bedrijven en dit te verbeteren. 56.000 mensen zagen het YouTube filmpje, duizend mensen mailden hun bank en bijna 2.500 mensen hebben meegedaan aan de Facebookactie.

Lees het rapport Land & Power (september 2011)

Lees het Praktijkonderzoek: Nederlandse bankgroepen en buitenlandse landwerverving van de Eerlijke Bankwijzer (februari 2012)

Gerelateerde nieuwsberichten

zorgen over landconflict Maleisië

14 mei 2012 - Oxfam Novib maakt zich zorgen over het gebrek aan vooruitgang in een slepend landconflict tussen palmolieproducent IOI en de lokale bevolking in Maleisië. Het conflict staat model voor vele duizenden landconflicten in ontwikkelingslanden.