Home ActueelBlogs 5 veelgestelde vragen over belastingontwijking en ongelijkheid

5 vragen over belastingontwijking en ongelijkheid

  • 28 juli 2017

5 veelgestelde vragen over belastingontwijking en ongelijkheid
Francis Weyzig is belastingexpert bij Oxfam Novib.

We vroegen jou of je een prangende vraag hebt over ongelijkheid of belastingontwijking. Wat bleek? Onze mailbox stroomde vol! We hebben de 5 meest gestelde vragen er voor je uitgepikt en aan Francis Weyzig, voorgelegd. Francis is belastingexpert bij Oxfam Novib en weet als geen ander hoe de vork in de steel zit.

1. Waarom bemoeit een ontwikkelingsorganisatie als Oxfam Novib zich met het Nederlandse belastingsysteem?

Goede vraag! Eh, Francis? “Nou, het is belangrijk dat de overheden van ontwikkelingslanden genoeg budget hebben voor onderwijs, gezondheidszorg en andere publieke voorzieningen. Voor ontwikkelingslanden zijn winstbelastingen (de belasting over de winst die een bedrijf maakt) een relatief belangrijke bron van inkomsten. Soms gaat het om wel 20% tot 30% van de totale belastinginkomsten.

Het belastingsysteem van Nederland maakt het mogelijk voor multinationals om hun winsten uit ontwikkelingslanden weg te sluizen. In Nederland wordt de winst niet of maar gedeeltelijk belast. Zo betalen bedrijven geen belasting over de winst die ze in een ontwikkelingsland maken, en hoeven ze ook maar nauwelijks iets te betalen in Nederland. Ontwikkelingslanden lopen door deze truc belangrijke inkomsten mis. Geld dat hard nodig is voor onderwijs en gezondheidszorg in ontwikkelingslanden. Daarom maken wij ons zo druk om belastingontwijking en de manier waarop het Nederlandse belastingsysteem in elkaar zit.

2. Waarom zegt Oxfam Novib dat Nederland een belastingparadijs is?

“Een ding is duidelijk: Nederland is geen belastingparadijs voor particulieren! Jij en ik moeten gewoon belasting betalen. Maar helaas is ons land wel een belastingparadijs voor multinationals. Nederland heeft namelijk belastingregels die het mogelijk maken voor multinationals om op een agressieve manier belasting te ontwijken,” aldus Francis.

Hij legt uit: “Amerikaanse multinationals bijvoorbeeld, zij kunnen een constructie opzetten waarbij hun winst onbelast tussen Nederland en de VS blijft hangen. Ook kunnen multinationals vooraf bevestiging krijgen van de belastingdienst, of bepaalde belastingconstructies toegestaan zijn. Dit krijgen zij bevestigd via zogenaamde tax rulings. Zo maakt het de belastingdienst het leuker én makkelijker voor multinationals om belasting te ontwijken via Nederland.”

3. Waarom besteedt Oxfam Novib alleen aandacht aan belasting voor bedrijven?

“Bedrijven die belasting ontwijken door gebruik te maken van belastingparadijzen, zijn verreweg het meest problematisch voor ontwikkelingslanden. Ontwikkelingslanden zijn voor een groot deel van hun inkomsten afhankelijk van de winstbelasting op bedrijven. De belasting op de winst van bedrijven is gewoonweg een flink deel van de inkomsten van een land. Voor hoge inkomens landen is dat gemiddeld 10 procent, maar voor lage inkomenslanden zorgen winstbelastingen wel voor 20 procent tot 30mprocent van de totale belastinginkomens. Daarbij komt nog dat het ontwijken van winstbelasting op grote schaal gebeurt.”

4. Kun je als burger eigenlijk ook belasting ontwijken?

Francis: “Als burger is het een stuk moeilijker om belasting te ontwijken. Als internationaal bedrijf kun je gebruik maken van verschillende wetgevingen én de mazen in de wet. Als je als individu belasting zou willen ontduiken door bijvoorbeeld spaargeld in Zwitserland te stallen… dan kan dat eigenlijk niet meer. Daar is een internationaal systeem voor. Dat systeem werkt overigens nog niet perfect. Maar als je de aanpak van regelgeving rondom belastingontwijking van multinationals legt naast de de aanpak van individuele belastingontwijking, dan zie je grote verschillen. De regelgeving voor multinationals steekt er maar magertjes bij af.”

5. Moet belastingontwijking niet internationaal worden aangepakt?

Hmm, daar zit wat in. Waarom moeten ‘wij’ in Nederland zo nodig het braafste jongetje van de klas zijn? Het heeft toch geen zin als wij als enige land maatregelen tegen belastingontduiking nemen?

Francis: “Nederland staat een internationale oplossing juist in de weg! Ons land ligt al jaren dwars wanneer Europa maatregelen wil nemen tegen belastingontwijking. Bovendien kunnen we ook zonder Europese maatregelen zelf al aan de slag. Nederland hoeft helemaal niet te wachten op bijvoorbeeld de VS om de Amerikaanse multinationals aan te pakken die hun winst onbelast tussen Nederland en de VS laten ‘bungelen’. In feite maakt het niet uit welk land het initiatief neemt: zodra dreigt dat de winsten gewoon zullen worden belast, zullen multinationals stoppen deze constructies te gebruiken, want dan leveren die geen voordeel meer op. Hoog tijd dus dat Nederland een stap vooruit zet.”