pas op je 15e naar de lagere school...

Grote leeftijdsverschillen in de klassen. Foto:Eddy Ssejoba/Oxfam Novib

‘Ontwikkeling en opleiding van leerkrachten is het hart van ons werk als bond. Toen Oxfam Novib ons benaderde met het idee om iets te doen voor leraren die werken in moeilijke situaties waar te veel kinderen achterop raken, grepen we die kans’ vertelt Teopista Mayanja, die ook bestuurslid is van Education International, de wereldwijde federatie van lerarenbonden.

Dus werd UNATU partnerorganisatie in het Oxfam Novib-project ‘Quality Educators for All’ (voor iedereen goede leraren).

‘Elk Ugandees kind moet goed onderwijs kunnen krijgen,’ aldus Teopista. ‘Ook kinderen die niet naar een officiële school gaan maar naar het zogenaamde informele onderwijs. Vooral in Noord-Uganda speelt het informele onderwijs een grote rol.’

geen trek in achtergebleven gebieden

Dit gebied werd tientallen jaren geteisterd door de rebellenbeweging Lord’s Resistance Army. Scholen waren ontregeld, de mensen trokken naar vluchtelingenkampen. Maar sinds enige jaren is de rust weergekeerd en is er weer ontwikkeling mogelijk. Helaas zijn er maar weinig leraren die in deze achtergebleven regio willen gaan werken.

De oorlog is dan over, maar de gevolgen ervan niet, maakt Teopista duidelijk. ‘Je ziet het meteen in de klas: grote verschillen in leeftijd. Er zijn leerlingen die pas op hun 15e aan de lagere school zijn begonnen. Veel kinderen hebben trauma’s opgelopen, ouders en familieleden verloren, heel erge dingen meegemaakt.’

leerplan voor opleiding leraren is klaar

‘Sociale vaardigheden zijn belangrijk. Speciaal voor deze situaties hebben wij nu goede leerplannen gemaakt voor opleiding en training van leraren, met aandacht voor algemene vaardigheden. Niet als apart vak, maar juist als onderdeel van taallessen, rekenen enzovoort.’

De fase die nu is ingegaan, is ‘best spannend’, vertelt Teopista. ‘We zijn nu bezig met leerkrachten te selecteren voor de trainingen. We zoeken vooral mensen van wie we denken dat ze straks hun collega’s zullen beïnvloeden. Zodat het effect van onze trainingen zich vermenigvuldigt.’

Daarvóór kwam er in Uganda een beraad op gang waarin alle betrokken partijen het eens werden over de kwaliteiten en deskundigheden waarover leraren moeten beschikken. Education International en Oxfam Novib ondersteunden dit beraad. Het leverde een profiel voor de leerkracht op. Teopista Mayanja werkt nu met dit profiel. Vervolgens is er een internationaal onderzoek gehouden naar lerarenprofielen in acht landen, waaronder Uganda en Mali.

leraar met zelf alleen lagere school

Mali is het tweede land waar Oxfam Novib werkt met het project Quality Educators for All. Daar heeft meer dan de helft van de leerkrachten in het basisonderwijs nooit een opleiding of training voor leraar gevolgd. Negen op de tien hebben zelfs geen middelbare school afgemaakt.

In Mali werkt Oxfam Novib samen met COSC-EPT (een netwerk van onderwijsorganisaties) en met de lerarenbond SNEC. In Uganda zijn, naast UNATU, ook Forum for African Women Educationalists (onderwijsdeskundigen) en LABE de partners in het project Quality Educators for All. LABE, werkzaam in Noord-Uganda, is al langer partner van Oxfam Novib. In beide landen wordt er nauw met de regering samengewerkt aan blijvende verbeteringen in het onderwijsstelsel.

Het project loopt tot nu toe goed. Andere landen hebben al belangstelling getoond. Aan de hand van de ervaringen in Uganda en Mali wordt het project, mits er genoeg geld voor is, uitgebreid naar andere landen.

• Organisatie: In Uganda UNATU, FAWE en LABE; in Mali COSC-EPT en SNEC
• Naam project: Quality Educators for All
• Looptijd: december 2010 – december 2013
• Bereik (aantal mensen): 30.500 onderwijzers, 300.000 studenten
• Bijdrage Oxfam Novib:978.000 euro