naar de kliniek voor gezinsplanning

Een van de thuiswerksters zoals Amena. Foto:Miriam Alimi/Oxfam Novib

Nou, dat wil Amena graag even vertellen tegen de sceptische bezoeker. ‘Ik heb al vijf kinderen. Door die vijf dollar die ik nu zelf verdien, kan ik naar de kliniek voor gezinsplanning.’

‘Ik wist al langer van die kliniek, en dat die voor ons gratis is. Maar ik had geen geld voor vervoer. Mijn man geeft mij dat geld niet want hij wil niet dat ik erheen ga. Maar nu bezoek ik de kliniek. En kan ik voorkomen dat ik weer zwanger word. Mijn leven is heel anders geworden.’

nooit van huis

Negentig procent van de vrouwen in Afghanistan gaat nooit van huis. Amena is een van hen. Ze maken thuis wel spulletjes, maar gaan niet zelf naar de markt om ze te verkopen. Er komen opkopers aan huis. Maar de vrouwen hebben geen benul van prijzen en worden vaak bedrogen.

Voor Amena is dit verleden tijd, sinds ze in contact kwam met vrouwen van Zardozi. Deze partnerorganisatie van Oxfam Novib leidt vrouwen die wel op straat kunnen komen, op tot handelsagent in geborduurde kleding. In de grote steden is daar veel vraag naar.

De handelsagentes zoeken in de arme wijken de thuiswerksters op. Ze vertellen hen waar vraag naar is en wat de kledingstukken opbrengen. Ze brengen veelgevraagde ontwerpen mee en wijzen op kwaliteitseisen. Zonodig geven ze een thuiswerkster naai- of borduurles.

netwerk opbouwen

Zardozi begeleidt de agentes om elk een netwerk van minstens twintig thuiswerksters op te bouwen. De agentes stellen een setje proefwerkstukken samen van wat ‘hun’ thuiswerksters kunnen maken. Daarmee gaan zij langs winkeliers, marktstalletjes en andere potentiële afnemers.

Ook helpt Zardozi de agentes onderling groepen te vormen of zich aan te sluiten bij een bestaande groep handelsagentes. Zo zijn er in de loop van de tijd vaste patronen gegroeid tussen thuisproducenten en verkoopkanalen. Dat geeft de thuiswerksters zekerheid van een vrij stabiele afname van hun werk.

‘een van onze beste projecten’

Zardozi werkt in de arme wijken van de grote steden Kabul, Jalalabad en Mazar i Sharif. ‘Dit is een van onze beste projecten,’ vertelt Luuk Bakker van Oxfam Novib. ‘Afghanistan staat bij de Verenigde Naties bovenaan de lijst van land waar vrouwen slecht af zijn. Vooral in de grote steden leiden ze een bestaan in de marge van de samenleving.’

Zardozi heeft een methode gevonden om hen toch te bereiken. Tweeduizend thuiswerksters en handelsagentes zijn er inmiddels volgens deze methode aan het werk.

hele vijver door

Inderdaad, het gaat maar om een paar dollar per maand. Maar naai- en borduurwerk is in Afghanistan typisch het domein van de vrouw – óók het geld dat zij ermee verdient. Voor heel veel vrouwen is dat beetje geld het eerste stapje naar meer economische zelfstandigheid en meer gelijkheid tussen de seksen.

Die paar dollar zet veel in beweging in de gezinsverhoudingen. Luuk Bakker: ‘Het zijn slechts kleine steentjes in het water. Maar de kringetjes gaan wél de hele vijver door.’

Daarom gaat Oxfam Novib haar steun aan Zardozi flink uitbreiden. ‘Want Zardozi heeft ons aangegeven dat zij in staat is de komende jaren haar activiteiten sterk op te schalen.’

• Organisatie: Zardozi
• Naam project: Empowerment of female micro-entrepreneurs and home-bound handicraft producers through durable marketing solutions
• Looptijd: januari 2009 – september 2014 (2 fases)
• Bereik: 9120 thuiswerkers en handelsagentes, 63.000 gezinsleden      indirect bereik.
• Bijdrage Oxfam Novib: 1,4 miljoen dollar (ruim 1 miljoen euro)